Griekenland verbiedt sociale media voor kinderen onder de 15 jaar

Griekenland voert vanaf 1 januari 2027 een verbod op sociale media in voor kinderen onder de 15 jaar. Het Griekse parlement stemde op 23 oktober in met de nieuwe wet. Daarmee kiest het land voor een van de strengste leeftijdsgrenzen binnen Europa. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering komt vooral bij de platforms te liggen. Sociale netwerken moeten betrouwbare systemen voor leeftijdscontrole invoeren en gebruikers onder de leeftijdsgrens blokkeren. Ook bij bestaande accounts moet de leeftijd opnieuw worden gecontroleerd.

Op dit moment kunnen kinderen de meeste leeftijdscontroles eenvoudig omzeilen door bij het aanmaken van een account een andere geboortedatum in te voeren. Onder de nieuwe Griekse wet is zo’n vinkje niet langer voldoende. Platforms krijgen tot het einde van 2026 de tijd om een betrouwbaardere oplossing in te voeren. Daarbij moeten ze niet alleen nieuwe gebruikers controleren. Ook miljoenen bestaande accounts in Griekenland moeten opnieuw worden geverifieerd.

De Griekse overheid heeft met Gov.gr Wallet en Kids Wallet al technologie ontwikkeld waarmee iemand kan bewijzen boven of onder een bepaalde leeftijd te zijn. Het platform ontvangt daarbij geen volledige geboortedatum of andere persoonlijke informatie. Het krijgt alleen de bevestiging dat de gebruiker wel of niet oud genoeg is. Platforms worden overigens niet verplicht uitsluitend deze Griekse apps te gebruiken. Ze mogen ook voor een andere geschikte methode kiezen, zolang die betrouwbaar werkt en de privacy van gebruikers beschermt.

De wet geldt voor online diensten waarop gebruikers een profiel aanmaken, content publiceren en openbaar met anderen communiceren. Daarmee vallen bekende sociale netwerken als Instagram, TikTok, Snapchat, Facebook en X in ieder geval onder de regels. Diensten die uitsluitend voor privécommunicatie zijn bedoeld, vallen buiten het verbod. Het gaat dus niet om een algemeen internetverbod voor kinderen. Ook informatieve websites, onderwijsdiensten en andere online toepassingen blijven beschikbaar.

Bij diensten die verschillende functies combineren, kan de grens lastiger worden. YouTube en Twitch zijn bijvoorbeeld videoplatforms, maar beschikken ook over profielen, reacties, livestreams en andere sociale functies. De verdere uitwerking van de regels moet duidelijk maken welke diensten precies onder de Griekse definitie vallen.

De Griekse overheid gaat niet controleren welke apps kinderen op hun telefoon hebben. De verantwoordelijkheid ligt in eerste instantie bij de aanbieders van de sociale netwerken. De Griekse telecomtoezichthouder EETT houdt toezicht op de naleving. Ook de Griekse privacytoezichthouder en de toezichthouder voor radio en televisie krijgen daarbij een rol.

Omdat veel grote technologiebedrijven in andere Europese landen zijn gevestigd, wil Griekenland overtredingen daarnaast via de Digital Services Act aanpakken. Een zaak kan daardoor worden doorgestuurd naar de toezichthouder in het land waar het platform zijn Europese hoofdkantoor heeft. Ook de Europese Commissie kan worden ingeschakeld.

Volgens de Griekse regering zijn vrijwillige leeftijdsgrenzen en ouderlijk toezicht niet voldoende gebleken. Kinderen kunnen controles gemakkelijk omzeilen, terwijl sociale platforms zijn ontworpen om gebruikers zo lang mogelijk te laten kijken en scrollen. De regering koppelt overmatig gebruik aan slaapproblemen, concentratieverlies, eenzaamheid, sociale vergelijking en online pesten. De nieuwe regels moeten ouders helpen grenzen te stellen en kinderen beschermen tegen platforms die voortdurend om hun aandacht vragen.

Volgens premier Kyriakos Mitsotakis wil Griekenland een einde maken aan het ‘eindeloze scrollen’ dat kinderen berooft van slaap, concentratie en tijd met vrienden.

Nederland heeft op dit moment nog geen wettelijk verbod op sociale media voor kinderen. Sinds 2025 adviseert de overheid ouders wel om kinderen pas vanaf 15 jaar toegang te geven tot platforms als Instagram en TikTok. Het gaat daarbij nadrukkelijk om een richtlijn en niet om een afdwingbare leeftijdsgrens. Ouders mogen hun jongere kinderen dus nog steeds een account laten gebruiken en platforms hoeven hen niet verplicht te weren.

Het Nederlandse kabinet wil uiteindelijk één Europese minimumleeftijd. Nederland pleit daarbij voor een grens van 15 jaar en voor een onafhankelijke, privacyvriendelijke leeftijdscontrole. Zo’n systeem moet alleen bevestigen of iemand de vereiste leeftijd heeft bereikt, zonder dat het platform een identiteitsbewijs, geboortedatum of andere persoonsgegevens ontvangt.

De Europese Commissie heeft inmiddels de EU KIDS Act voorgesteld. Die introduceert geen eenvoudige harde grens, maar een getrapt systeem. Kinderen onder de 13 jaar mogen volgens het voorstel geen eigen socialmedia-account aanmaken. Voor jongeren van 13 en 14 jaar kunnen ouders een beperkt account instellen. Zij houden daarbij controle over onder meer de contacten, instellingen en schermtijd. Vanaf 15 jaar mogen jongeren zelfstandig een account openen. Voor de beperkte accounts geldt een maximale gebruiksduur van één uur per dag. Functies als camera en microfoon staan standaard uit en ouders bepalen wie contact met het kind mag opnemen.

De Europese plannen gaan bovendien verder dan sociale media. Ook videoplatforms, online games, AI-chatbots, AI-companions en appwinkels kunnen met nieuwe veiligheidseisen te maken krijgen. Diensten moeten aantonen dat hun producten voor minderjarigen veilig zijn ontworpen. Verslavende technieken, ongewenst contact en financiële verleidingen moeten worden beperkt.

De EU KIDS Act is op dit moment nog een voorstel. Het Europees Parlement en de 27 lidstaten moeten het eens worden over de definitieve tekst. Daarbij kunnen de leeftijdsgrenzen, uitzonderingen en technische eisen nog veranderen. De Europese regels gaan daardoor waarschijnlijk op zijn vroegst eind 2027 of in 2028 gelden. Griekenland wacht daar niet op en voert zijn eigen verbod al op 1 januari 2027 in.

De grootste uitdaging is niet het vaststellen van een leeftijdsgrens, maar de uitvoering ervan. Een controle moet betrouwbaar genoeg zijn om kinderen tegen te houden, terwijl volwassen gebruikers niet verplicht zouden moeten worden hun volledige identiteit met Meta, TikTok of X te delen.

Ook blijft de vraag hoe gemakkelijk jongeren zulke systemen kunnen omzeilen. Denk aan het gebruiken van het account van een ouder, buitenlandse accounts of technische hulpmiddelen waarmee een andere locatie wordt gesimuleerd.

Juist daarom wordt de Griekse aanpak interessant voor de rest van Europa. Als het land erin slaagt om een leeftijdsgrens daadwerkelijk te handhaven zonder de privacy van alle gebruikers op te offeren, kan het systeem als voorbeeld dienen. Als kinderen de controles binnen enkele dagen weten te omzeilen, laat Griekenland vooral zien hoe lastig een socialmediaverbod in de praktijk is.