Naar inhoud springen
ehealth smartphone

Deze faceless AI-kanalen op YouTube verdienden bijna vier ton met nepadvies, nu zijn ze verwijderd

VideodoorJeroen de Hooge
YouTube heeft 21 kanalen verwijderd die draaiden op AI-gegenereerde video’s vol misleidend advies en misinformatie. Nog eens 32 kanalen kunnen geen geld meer verdienen aan advertenties. Het platform greep pas in nadat het onderzoeksprogramma Pointer van KRO-NCRV vragen stelde over deze zogeheten faceless kanalen.
De verwijderde kanalen waren samen goed voor 94,7 miljoen weergaven en leverden hun makers bijna vier ton aan advertentie-inkomsten op. Het gaat om een bonte verzameling: kanalen waarop AI-gegenereerde artsen medisch advies gaven, kanalen met virtuele pensioenadviseurs, kanalen die politieke misinformatie verspreidden en crimekanalen waarop mensen van misdrijven werden beschuldigd zonder dat zij de kans kregen om te reageren. YouTube noemt het in een reactie aan Pointer “spam, oplichting en misleidende praktijken”. Welke 32 kanalen hun advertentie-inkomsten kwijt zijn, maakt het platform niet bekend.
“Voor spam, oplichting en misleiding is simpelweg geen plaats op YouTube”, laat een woordvoerder van het platform aan Pointer weten. “Als we content vinden die deze richtlijnen schendt, treden we snel op.”

Wat zijn faceless kanalen?

Faceless kanalen zijn YouTube-kanalen waarop geen echte maker in beeld verschijnt. De productie wordt grotendeels uitbesteed aan AI-tools en aan goedkope freelancers in lagelonenlanden. Scripts worden gegenereerd, stemmen worden gesynthetiseerd en de ‘presentatoren’ zijn digitale personages die er overtuigend genoeg uitzien om voor een echte dokter of financieel adviseur door te gaan. Omdat er in dat proces nauwelijks controle plaatsvindt op de inhoud, is de kans groot dat er video’s online komen die feitelijk onjuist of zelfs gevaarlijk zijn.
Het verdienmodel is eenvoudig: veel video’s in korte tijd, gericht op onderwerpen waar mensen zich zorgen over maken, zoals gezondheid en geld. Dat levert kijkers op, en kijkers leveren advertentie-inkomsten op. Volgens Pointer verdienen Nederlandse makers met dit soort kanalen tonnen. Eén van hen haalde met één enkel kanaal bijna 700.000 dollar binnen. Opvallend is ook hoeveel moeite sommige makers doen om onvindbaar te blijven. Pointer maakte begin november een uitgebreide video over de vraag wie er achter deze kanalen zit.

AI-pensioenadviseurs en virtuele artsen verdwenen

Onder de verwijderde kanalen bevinden zich in elk geval drie kanalen die in de video van Pointer aan bod kwamen: Patrick Maas Pensioen, Klaus Hoffmann Erklaert en Gerald Talks Money. Op die kanalen gaven AI-gegenereerde personages pensioenadvies, respectievelijk in het Nederlands, het Duits en het Engels. Dat de makers hetzelfde concept in drie talen uitrolden, laat zien hoe schaalbaar deze aanpak is. Eén format, één script en een andere stem, en een nieuwe markt ligt open.
Ook de kanalen Dr. Elise van Houten en Dr. Marie DeSmet zijn offline gehaald. Daarop werd medisch advies gegeven door AI-dokters, een categorie die extra risico met zich meebrengt. Kijkers die op basis van zo’n video beslissingen nemen over hun gezondheid of medicatie, varen op advies van een personage dat niet bestaat en geen enkele medische opleiding heeft gehad.

YouTube grijpt niet overal in

Toch betekent de opschoning niet dat alle kanalen die Pointer aankaartte zijn verdwenen. Een kanaal dat onder meer beweert dat kip, zeep en water kankerverwekkend zijn, staat nog altijd online. YouTube geeft geen toelichting op de afwegingen die zijn moderatoren hebben gemaakt, waardoor onduidelijk blijft waarom het ene kanaal wel en het andere niet de grens overschrijdt.
Dat roept de vraag op hoe goed het platform zelf in staat is dit soort content op te sporen. In dit geval kwam de actie er pas nadat journalisten met concrete voorbeelden aanklopten. Dat past in een breder patroon waarbij grote platforms vooral reageren op externe signalen in plaats van zelf proactief te handhaven. YouTube scherpte medio 2025 zijn regels voor het YouTube Partner Program al aan, met nadruk op massaal geproduceerde en repetitieve content onder de noemer ‘inauthentic content’. Het onderzoek van Pointer laat zien dat zulke regels in de praktijk alleen werken als ze ook daadwerkelijk worden gehandhaafd.

Een groeiend probleem voor kijkers en platforms

Met de snelle opmars van generatieve AI wordt het steeds goedkoper en makkelijker om overtuigende video’s te maken met een menselijk ogende presentator. Voor kijkers wordt het daardoor lastiger om onderscheid te maken tussen een echte deskundige en een gegenereerd personage met een verzonnen titel. Vooral bij onderwerpen als gezondheid en financiën, waar mensen vaak op zoek zijn naar houvast, kan dat grote gevolgen hebben.
Voor YouTube is het een lastige balans. Het platform verdient zelf mee aan de advertenties op deze kanalen en heeft er financieel belang bij dat er veel bekeken wordt. Tegelijkertijd staat de geloofwaardigheid van het platform op het spel als nepdokters en nepadviseurs miljoenen kijkers bereiken. De verwijdering van 21 kanalen is een stap, maar zolang andere twijfelachtige kanalen gewoon online blijven en de moderatiekeuzes ondoorzichtig zijn, lijkt dit eerder een begin dan een oplossing.
Deel dit bericht

Loading