
Black Friday trekt ook fraudeurs aan: 9% van advertentieklikken ongeldig
Black Friday is voor webwinkels een van de belangrijkste verkoopmomenten van het jaar. Bedrijven investeren flink in online advertenties om consumenten naar hun aanbiedingen te lokken. Maar lang niet iedere klik op zo'n advertentie komt van een potentiële klant. Sterker nog, volgens nieuwe cijfers van het Nederlandse klikfraudepreventiebedrijf ClickPatrol is ongeveer 9 procent van de betaalde advertentieklikken ongeldig verkeer. En dat probleem lijkt alleen maar groter te worden nu AI-bots steeds beter menselijk gedrag kunnen nabootsen.
Volgens ClickPatrol is het aantal gevallen van klikfraude in Nederland sinds oktober 2025 met 21,4 procent gestegen. Vooral rondom Black Friday, wanneer bedrijven hun advertentiebudgetten verhogen, kan dat een kostbaar probleem worden. Nederlandse mkb-adverteerders besteden in de Black Friday-maand volgens het bedrijf gemiddeld tussen de 1.960 en 9.000 euro aan online advertenties. Een deel van dat budget bereikt echter nooit de mensen voor wie de advertenties bedoeld zijn.
De cijfers zijn afkomstig van ClickPatrol, dat zelf software aanbiedt om klikfraude tegen te gaan. Het bedrijf heeft geen uitgebreide onderzoeksverantwoording meegestuurd, waardoor niet onafhankelijk kan worden vastgesteld hoe representatief de percentages zijn. Wel wijzen de bevindingen op een probleem waar steeds meer online adverteerders rekening mee moeten houden.
AI-bots worden steeds moeilijker te herkennen
Klikfraude bestaat al zolang bedrijven betalen voor advertentieklikken. Het principe is eenvoudig: iemand klikt op een advertentie zonder daadwerkelijk geïnteresseerd te zijn in het product of de dienst. Dat kan een concurrent zijn die het advertentiebudget probeert uit te putten, maar ook een geautomatiseerd systeem dat op grote schaal advertenties aanklikt.
De technologie achter deze vorm van fraude wordt volgens ClickPatrol steeds geavanceerder. Waar eenvoudige bots vroeger relatief gemakkelijk te herkennen waren aan herhalende patronen of verdachte IP-adressen, kunnen moderne systemen veel overtuigender het gedrag van echte internetgebruikers nabootsen. Ze bewegen de muis op een menselijke manier, gebruiken verschillende apparaten en bezoeken websites op wisselende tijdstippen.
Daardoor wordt het voor adverteerders moeilijker om onderscheid te maken tussen echte bezoekers en geautomatiseerd verkeer. Ook traditionele analysetools bieden volgens ClickPatrol niet altijd voldoende inzicht in de herkomst van advertentieklikken.
"Een IP-adres zegt nog maar weinig. Geavanceerde bots kunnen dezelfde internetverbindingen en browsers gebruiken als echte bezoekers. Daarom kijken we niet naar één verdacht kenmerk, maar naar de combinatie van honderden signalen en patronen uit eerder verkeer", zegt Ardan Bousché, oprichter van ClickPatrol.
Duizenden euro's aan advertentiebudget verdwijnen
De financiële gevolgen kunnen behoorlijk oplopen. Volgens berekeningen van ClickPatrol betaalt een gemiddelde Nederlandse mkb-adverteerder jaarlijks tussen de 1.400 en 6.500 euro te veel aan ongeldige Google Ads-klikken. Dat betekent overigens niet dat iedere ongeldige klik daadwerkelijk in rekening wordt gebracht. Advertentieplatforms beschikken zelf over systemen om ongeldig verkeer te herkennen en bepaalde klikken uit te filteren of te crediteren.
Het probleem wordt extra zichtbaar tijdens drukke verkoopperiodes zoals Black Friday. Bedrijven concurreren dan om dezelfde consumenten en betalen in sommige sectoren aanzienlijk meer voor een advertentieklik. Vooral in markten waar één nieuwe klant veel geld kan opleveren, zoals juridische dienstverlening en consumentenelektronica, kunnen de advertentiekosten hoog oplopen.
Fraudeurs kunnen daarvan profiteren door advertenties herhaaldelijk aan te klikken. Daarmee veroorzaken ze mogelijk extra kosten zonder dat er nieuwe klanten tegenover staan. Maar de schade gaat verder dan alleen het advertentiebudget. Ook de gegevens waarop marketeers hun beslissingen baseren, kunnen hierdoor minder betrouwbaar worden.
Wanneer een campagne duizenden klikken oplevert maar nauwelijks extra verkopen genereert, lijkt het alsof de advertentie niet goed werkt. In werkelijkheid kan een deel van het verkeer afkomstig zijn van bots of andere ongewenste bezoekers. Dat beïnvloedt belangrijke marketingcijfers, zoals de conversieratio en het rendement op advertentie-uitgaven.
Ook affiliate marketing is kwetsbaar
Een andere vorm van fraude speelt zich af binnen affiliate marketing. Dat verdienmodel is rondom Black Friday bijzonder populair. Websites, influencers en vergelijkingsplatforms verwijzen consumenten via speciale links naar webwinkels en ontvangen soms een commissie wanneer daar een aankoop uit voortkomt.
Fraudeurs kunnen proberen dit systeem te manipuleren door vlak voor een aankoop een eigen affiliateklik te registreren. Daardoor lijkt het alsof zij verantwoordelijk zijn voor een verkoop, terwijl de consument mogelijk toch al van plan was het product te kopen.
Deze vorm van fraude wordt ook wel affiliate attribution fraud genoemd. Het gevolg is dat commissies bij de verkeerde partijen terecht kunnen komen. Bovendien krijgen adverteerders een vertekend beeld van welke websites en campagnes daadwerkelijk bijdragen aan hun verkopen.
Dat is vooral problematisch wanneer bedrijven hun marketingbudgetten automatisch verdelen op basis van conversies. Een kanaal dat dankzij frauduleuze activiteiten goed lijkt te presteren, kan daardoor meer budget krijgen dan het eigenlijk verdient.
Opvallende signalen uit het buitenland
ClickPatrol ziet daarnaast verdachte patronen in de herkomst van bepaalde advertentieklikken. Zo staat een Russische toetsenbordconfiguratie volgens het bedrijf op de zesde plaats van de meest voorkomende toetsenbordinstellingen binnen de door ClickPatrol onderzochte Nederlandse campagnes.
Dat is een opvallende constatering, maar geen direct bewijs dat het verkeer uit Rusland afkomstig is of dat er daadwerkelijk sprake is van fraude. Een toetsenbordinstelling zegt immers niet noodzakelijk iets over de fysieke locatie of intenties van een internetgebruiker.
ClickPatrol wijst in het persbericht ook naar frauduleuze netwerken die vanuit Rusland en voormalige Sovjetstaten zouden opereren. Zonder aanvullende onderzoeksgegevens is echter niet vast te stellen welk aandeel deze netwerken hebben in de gemeten klikfraude in Nederland.
Voor Nederlandse adverteerders blijft het verstandig om kritisch naar hun geografische targeting te kijken. Wie uitsluitend producten of diensten in Nederland aanbiedt, kan binnen Google Ads bijvoorbeeld instellen dat advertenties vooral worden getoond aan mensen die zich daadwerkelijk in het gekozen doelgebied bevinden.
Hoe herken je verdachte advertentieklikken?
Niet iedere mislukte advertentiecampagne is het gevolg van fraude. Een slechte aanbieding, onduidelijke website of verkeerde doelgroep kan net zo goed verklaren waarom bezoekers niet overgaan tot een aankoop. Toch zijn er volgens ClickPatrol verschillende signalen die aanleiding kunnen geven om advertentieverkeer nader te onderzoeken.
Denk aan plotselinge pieken in het aantal klikken zonder een vergelijkbare stijging in verkopen. Ook opvallend veel aanvragen die niet afkomstig lijken van echte personen, onverwacht verkeer uit andere landen of sterk stijgende advertentiekosten kunnen wijzen op ongewenste activiteiten.
Het is daarbij belangrijk om niet uitsluitend naar het aantal bezoekers te kijken. De kwaliteit van het verkeer, het gedrag van bezoekers en de uiteindelijke conversies vertellen vaak meer over de prestaties van een campagne dan het aantal klikken alleen.
Black Friday wordt ook een strijd tegen bots
De toenemende inzet van AI maakt het probleem voor adverteerders ingewikkelder. Naarmate bots overtuigender menselijk gedrag kunnen nabootsen, wordt het lastiger om frauduleus verkeer met eenvoudige controles te herkennen. Tegelijkertijd gebruiken advertentieplatforms en beveiligingsbedrijven zelf ook steeds meer geautomatiseerde technieken om verdachte activiteiten op te sporen.
De cijfers van ClickPatrol laten vooral zien waarom bedrijven tijdens Black Friday verder moeten kijken dan bereik, klikken en advertentiekosten. Een campagne kan op papier uitstekend presteren, terwijl een deel van de bezoekers nooit van plan was iets te kopen.
Voor consumenten verandert er weinig aan het zoeken naar de beste aanbiedingen. Voor webwinkels en adverteerders wordt het ondertussen steeds belangrijker om te weten wie er daadwerkelijk achter al die klikken zit.
Lees ook
Deel dit bericht






