WhatsApp en Instagram wemelen van de sextortion

Hoe verschillende sociale media omgaan met chantage rondom seksbeeld verschilt enorm. Vooral WhatsApp en Instagram staan er niet goed op als het om sextortion gaat. Dat blijkt uit een rapportage van het Australische eSafety. Alleen in bij die organisatie zijn er al meer dan 2.000 officiële klachten geweest in zes maanden tijd, zonder dat er altijd erg veel ontwikkelingen zijn.

Er is sprake van sextortion wanneer iemand je afperst met als dreigement om je naaktbeelden online te delen. Vroeger waren dat vaak ook echt beelden van jouzelf, tegenwoordig wordt er steeds vaker van AI gebruikgemaakt om naaktfoto’s of filmpjes te maken waarvan mensen alsnog niet willen dat anderen het te zien krijgen, omdat die mogelijk denken dat het echt is. Vaak willen de daders geld zien en hun slachtoffers zijn eigenlijk altijd jongeren, die het heel kwalijk zouden vinden als hun beelden naar vrienden of familie worden gestuurd, of in de openbaarheid komen.

Seksuele exploitatie van jonge mensen is een groot probleem: dat is het al jaren. Vooral op WhatsApp en Instagram komt het veelvuldig voor: van de 2000 klachten die eSafety kreeg, gaat het in 1.300 gevallen om WhatsApp of Instagram. En dat is het topje van de ijsberg: veel mensen proberen dit soort dingen direct via Instagram en WhatsApp op te lossen. Die gaan dan niet naar een online veiligheidsorganisatie zoals eSafety.

Wel interessant is de groep die de klachten instuurt. Dat zijn namelijk niet per se jonge meisjes onder de 18, zoals wel vaak wordt gedacht. Het schijnen -in Australië althans- vooral mannen tussen de 18 en 24 te zijn die klachten insturen. Het is wel zo dat jongeren vaker problemen met sextortion hebben op iMessage van Apple en op Snapchat. Snapchat wordt veel door een jonge doelgroep gebruikt, waardoor er eerder problemen ontstaan. iMessage overigens ook: in Nederland zijn we allemaal vooral fanatiek met WhatsApp, maar in veel andere landen is iMessage een belangrijk platform voor communicatie.

Mensen zeggen allerlei nare dingen tegen elkaar om maar geld te krijgen. Denk aan ‘Ik heb alles in huis om jouw leven te ruïneren’ en ‘Alleen geld kan je nu helpen als je dit zonder problemen wil afhandelen’, en dan zijn dit nog de ‘nette’ bedreigingen. Het opvallende is dat dit soort woordcombinaties natuurlijk allang door AI kan worden onderschept, maar er wordt weinig gebruik van gemaakt. Ook tools waarmee livestreams kunnen worden gecheckt wordt blijken niet zo populair bij social mediaplatformen. Alleen Microsoft gebruikt beide oplossingen. Op andere plekken hebben kwaadwillenden dus een stuk makkelijker dan zou moeten.

Experts stellen dat de platforms te reactief zijn: ze komen pas in actie als er iets wordt gemeld, in plaats van dat ze een proactieve houding aannemen om het te voorkomen.