Microsoft geeft Copilot veel meer vrijheid: AI kan nu zelfstandig voor je doorwerken

Microsoft gooit Copilot behoorlijk op de schop. Waar de AI-assistent vooral bekend werd als een chatbot in Windows en Microsoft 365, wil Microsoft er nu iets veel groters van maken. De nieuwe Copilot krijgt drie belangrijke onderdelen: Home, Code en Autopilot. Vooral die laatste laat zien waar Microsoft naartoe wil. Copilot moet niet alleen antwoorden geven, maar zelfstandig werk kunnen uitvoeren terwijl jij iets anders doet.

Dat betekent dat je straks bijvoorbeeld een taak kunt delegeren die meerdere stappen bevat, een eigen app kunt laten bouwen of een AI-agent dagenlang aan een project kunt laten werken. Tegelijkertijd worden Word, Excel en PowerPoint veel directer onderdeel van Copilot.

Microsoft spreekt daarmee steeds minder over AI als assistent en steeds meer over AI waaraan je daadwerkelijk werk kunt toevertrouwen.

“AI ontwikkelt zich van een hulpmiddel dat reageert op een vraag naar een technologie waaraan je ook werk kunt toevertrouwen. Dat verandert niet alleen wat AI kan, maar ook hoe we ermee samenwerken. Daarbij blijft de gebruiker aan het roer: je bepaalt het doel en de grenzen waarbinnen Copilot aan de slag gaat”, aldus Paul Honout van Microsoft Nederland.

De vernieuwde Copilot krijgt met Home één centrale plek voor verschillende manieren om met AI te werken. Microsoft brengt daar Chat en Cowork samen.

Chat blijft bedoeld voor het werk dat we inmiddels van generatieve AI kennen. Je stelt een vraag, laat iets opzoeken, maakt een eerste versie van een tekst of vraagt Copilot om informatie samen te vatten.

Cowork gaat een stap verder. Daar geef je geen losse prompt, maar delegeer je een complete taak. Je beschrijft het gewenste resultaat en Copilot voert vervolgens meerdere stappen uit om daar te komen.

Microsoft noemt onder meer het voorbereiden van een klantbriefing, een complete launchkit of een financieel afsluitingspakket als voorbeelden. Op termijn hoef je volgens Microsoft zelfs niet meer te bepalen welke modus je wilt gebruiken. Copilot moet zelf kunnen beslissen of Chat, Cowork of Code het meest geschikt is voor je opdracht.

Ook de grens tussen Copilot en de traditionele Office-programma's wordt kleiner. Microsoft brengt Word, Excel en PowerPoint rechtstreeks naar de Copilot-omgeving.

Vraag je Copilot bijvoorbeeld om een budget te maken, dan krijg je niet alleen een tabelletje in een chatvenster. Copilot kan een echt Excel-bestand maken. Hetzelfde geldt voor documenten in Word en presentaties in PowerPoint.

Die bestanden blijven vervolgens gewoon bewerkbare Office-bestanden. Ook samenwerken blijft mogelijk. Je kunt collega's noemen en wijzigingen die zij maken, worden tussen Copilot en de Office-apps gesynchroniseerd.

Dat klinkt misschien als een klein verschil, maar het lost een bekend probleem van AI-tools op. Een AI kan nu prima een tekst, tabel of presentatie genereren, maar daarna moet je het resultaat vaak nog naar de juiste applicatie verplaatsen en opnieuw opmaken. Microsoft probeert die tussenstap weg te halen.

Misschien nog opvallender is Code. Microsoft wil daarmee het bouwen van kleine apps en automatiseringen toegankelijk maken voor mensen die zelf niet kunnen programmeren.

Je beschrijft in normale taal wat je nodig hebt. Dat kan bijvoorbeeld een dashboard, tracker, workflow, automatisering of kleine interne applicatie zijn. Copilot bepaalt vervolgens hoe die oplossing gebouwd moet worden.

Volgens Microsoft gebruikt Code dezelfde onderliggende technologie als GitHub Copilot.

Het bedrijf ziet dit als een nieuwe categorie kantoorwerk. Naast een document, spreadsheet en presentatie komt er volgens Microsoft een vierde soort digitaal werkproduct bij: kleine softwareoplossingen die werknemers zelf voor een specifieke taak bouwen.

Denk bijvoorbeeld aan een dashboard waarmee een team bepaalde cijfers volgt of een interne applicatie waarmee collega's informatie kunnen verzamelen.

Code draait in een afgeschermde omgeving en toepassingen kunnen binnen de Microsoft 365-omgeving van een organisatie worden gehost. Daarvoor introduceert Microsoft ook Copilot Managed Runtime. IT-afdelingen houden daarmee controle over de omgeving, terwijl werknemers zelf toepassingen kunnen bouwen en delen.

De grootste verandering zit waarschijnlijk in Autopilot. Deze functie heette eerder Scout en wordt door Microsoft omschreven als een digitale teamgenoot.

Het grote verschil met de huidige generatie AI-assistenten is dat Autopilot niet telkens op een nieuwe prompt hoeft te wachten.

Je kunt de agent een naam, rol en doel geven. Daarna kan hij zelfstandig kanalen volgen, threads bijhouden, terugkerend werk uitvoeren en een project dagen later weer oppakken.

Microsoft geeft als voorbeeld een leveranciersbeoordeling. Autopilot kan daarvoor een planning maken, vergaderingen voorbereiden, vervolgstappen uitvoeren en betrokken collega's benaderen wanneer informatie ontbreekt.

Daarbij draait Autopilot in de cloud. Je computer hoeft dus niet open te blijven staan terwijl de agent bezig is. In theorie kan de AI 's nachts verder werken aan een opdracht die jij eerder hebt gegeven.

Autopilot krijgt bovendien een eigen identiteit, geheugen, computer en werkruimte binnen de Microsoft-omgeving van een organisatie. De agent kan verschijnen in onder meer Teams, Outlook, chats, kanalen en documenten.

Je kunt hem daar zelfs met een @mention aanspreken, vergelijkbaar met een menselijke collega.

Daar blijft het niet bij. Microsoft geeft ook alvast een voorproefje van Today, een functie die later naar Copilot Home komt.

Today moet een persoonlijk commandocentrum worden voor onder meer e-mail, agenda's, Teams-gesprekken, vergaderingen en taken. In plaats van alleen te laten zien wat je hebt gemist, wil Microsoft dat Copilot alvast actie onderneemt.

Een vergeten antwoord kan bijvoorbeeld al als concept klaarstaan. Een wijziging in je planning kan alvast worden voorgesteld en een follow-up kan compleet met de relevante context worden voorbereid.

Today gaat in oktober 2026 in private preview. Microsoft wil de functie uiteindelijk ook naar Outlook en Teams brengen.

Daarnaast wordt @Copilot in Teams uitgebreid. Copilot krijgt daar toegang tot de gedeelde context en rechten van bijvoorbeeld een kanaal, groepschat of vergadering. Vraag waarom een bepaalde beslissing is genomen en Copilot kan daarvoor informatie uit eerdere gesprekken verzamelen.

Daarmee wordt duidelijk wat Microsoft met deze Copilot-update probeert te bereiken. De eerste golf generatieve AI draaide voornamelijk om vragen stellen. Daarna kwamen AI-assistenten die informatie uit documenten en applicaties konden gebruiken.

De volgende stap zijn agents die zelfstandig meerdere acties kunnen uitvoeren.

Home, Cowork, Code en vooral Autopilot passen precies in die ontwikkeling. In plaats van telkens opnieuw een prompt te schrijven, geef je Copilot een doel en een aantal grenzen. De AI bepaalt vervolgens welke stappen nodig zijn om dat doel te bereiken.

Dat levert tegelijkertijd nieuwe vragen op. Want hoe meer een AI zelfstandig kan uitvoeren, hoe belangrijker zaken als toegangsrechten, controle, logging en kosten worden.

Microsoft probeert dat binnen zijn zakelijke ecosysteem op te lossen met onder meer Microsoft IQ, beheerde plugins, auditmogelijkheden en centrale IT-governance.

Er zit bovendien een belangrijk financieel detail aan de nieuwe mogelijkheden. Microsoft maakt onderscheid tussen dagelijks AI-gebruik en zwaarder agentic werk. Normale toepassingen zoals vragen beantwoorden, teksten schrijven, samenvatten en analyseren vallen onder gebruikerslicenties.

Cowork, Code en Autopilot werken daarentegen met usage-based billing. Organisaties betalen daarbij dus op basis van het daadwerkelijke gebruik. Ook geavanceerdere AI-modellen kunnen onder dat systeem vallen.

Microsoft introduceert daarom nieuwe FinOps-functies waarmee organisaties het AI-verbruik en de bijbehorende kosten kunnen beheren. Beheerders kunnen onder meer bepalen welke modellen beschikbaar zijn en uitgavenlimieten beheren. Gebruikers kunnen zelf hun resterende tegoed en verbruik bekijken.

Dat onderdeel is minder spectaculair dan een AI-agent die zelfstandig blijft doorwerken, maar kan voor bedrijven uiteindelijk minstens zo belangrijk worden.

Niet alle aangekondigde functies zijn direct voor iedereen beschikbaar. Home en Code worden via Microsofts Frontier-programma uitgerold. Code moet eind september binnen Frontier beschikbaar komen en krijgt daarna een bredere uitrol. Later dit jaar komt Code volgens Microsoft als preview beschikbaar voor Microsoft 365 Premium- en Pro-abonnees.

Autopilot wordt eind september verder uitgebreid naar een private preview. Ook de uitgebreidere @Copilot-functionaliteit voor Teams moet tegen het einde van de maand in private preview verschijnen. Today volgt in oktober met een private preview.

Microsoft gebruikt de komende maanden dus vooral om deze nieuwe generatie Copilot geleidelijk beschikbaar te maken.

De naam Copilot was vanaf het begin bewust gekozen: AI zat naast je en hielp je bij het uitvoeren van je werk. Met deze update begint die vergelijking alleen een beetje te wringen.

Een systeem dat zelfstandig projecten oppakt, collega's om informatie vraagt, terugkerende processen uitvoert, apps bouwt en 's nachts verder werkt, zit immers niet alleen meer naast je.

Microsoft probeert van Copilot een AI-laag te maken die door de volledige werkomgeving loopt. Je stelt nog steeds het doel en de grenzen vast, maar hoeft niet langer iedere afzonderlijke stap zelf aan te sturen.

En juist daarin zit de grootste verandering. De vraag wordt steeds minder wat je aan AI kunt vragen. De interessantere vraag wordt welke werkzaamheden je eraan durft toe te vertrouwen.