Je perfecte match is misschien AI: Anthropic ontdekt datingfraude

Technologie09 okt , 8:55doorJeroen de Hooge

Je match reageert altijd snel, onthoudt waar jullie het gisteren over hadden en weet precies wat hij of zij moet zeggen. Zelfs een videogesprek lijkt mogelijk. Toch kan achter die ogenschijnlijk ideale date een grotendeels geautomatiseerde operatie zitten. Nieuw onderzoek laat zien hoe kunstmatige intelligentie wordt ingezet om duizenden mensen tegelijk aan het lijntje te houden.

AI-bedrijf Anthropic ontdekte een netwerk van meer dan twintig frauduleuze datingapps. Daarop waren ruim 4.700 verzonnen AI-personages actief die in een periode van twee weken met minstens 25.000 gebruikers spraken. Samen verstuurden ze miljoenen berichten. De gebruikers dachten dat zij met echte mensen aan het chatten waren, terwijl een AI-model het grootste deel van de gesprekken voerde.

Duizenden digitale verleiders tegelijk

Datingfraude is bepaald niet nieuw. Oplichters bouwen eerst een vertrouwensband op en beginnen daarna over geld, een noodgeval of een niet te missen investering. Het grote verschil is dat AI deze werkwijze veel goedkoper en beter schaalbaar maakt.

Een menselijke fraudeur kan maar een beperkt aantal gesprekken tegelijk voeren. Een AI-systeem kan honderden of duizenden contacten onderhouden, zonder moe te worden of details uit eerdere gesprekken te vergeten. Het systeem kan dag en nacht reageren en zijn toon aanpassen aan de persoon aan de andere kant van het scherm.

Volgens het onderzoek werden niet alleen berichten automatisch geschreven. De operatie gebruikte ook kunstmatig gemaakte profielfoto's, stickers en andere middelen om de personages geloofwaardig te maken. Achter de apps zat bovendien een professioneel ingerichte organisatie met software, groeiplannen en systemen om betalingen te verwerken.

Ook een videogesprek bewijst weinig meer

Opvallend is dat er af en toe echte mensen werden ingezet. Betaalde medewerkers namen bijvoorbeeld kort deel aan een videogesprek of voerden andere handelingen uit waarmee ze moesten bewijzen dat een profiel echt was. Dat ene menselijke moment gaf gebruikers vervolgens het vertrouwen dat ook alle andere berichten van dezelfde persoon afkomstig waren.

De menselijke medewerkers hoefden de volledige relatie niet eens zelf te onderhouden. Zij konden kiezen uit door AI voorgestelde antwoorden en werden alleen ingeschakeld wanneer een gebruiker argwaan kreeg of om een controle te omzeilen.

Daarmee verdwijnt een bekend veiligheidsadvies gedeeltelijk. Een videogesprek aanvragen blijft verstandig, maar is geen waterdicht bewijs meer dat je daarna steeds met diezelfde persoon praat. Een kort gesprek kan onderdeel zijn van de misleiding.

Is dit werkelijk pig butchering?

Deze werkwijze wordt regelmatig onder de verzamelnaam ‘pig butchering’ geplaatst. Bij die vorm van fraude wordt een slachtoffer eerst langdurig emotioneel ‘vetgemest’ en daarna financieel leeggetrokken, vaak via een nagemaakt handelsplatform of een valse investering in cryptovaluta.

De onderzochte datingapps werkten iets anders. Gebruikers moesten vooral betalen voor tegoeden, abonnementen en gesprekken met hun digitale match. Het doel was dus eveneens om met een verzonnen relatie geld te verdienen, maar niet ieder slachtoffer werd naar een cryptoplatform geleid. Het is daarom nauwkeuriger om te spreken van grootschalige AI-datingfraude die technieken gebruikt die sterk op pig butchering lijken.

Dat onderscheid maakt de ontwikkeling niet minder zorgelijk. De technologie die nu wordt gebruikt om mensen in een app te laten betalen, kan net zo goed worden ingezet voor langdurige beleggingsfraude. AI kan wekenlang een band opbouwen, persoonlijke informatie onthouden en precies op het juiste moment beginnen over een financiële kans.

Ook in Nederland loopt de schade in de miljoenen

Nederlandse cijfers laten zien dat datingfraude al zonder deze grootschalige automatisering grote schade veroorzaakt. Volgens cijfers die Radar eerder bij de Fraudehelpdesk opvroeg, waren er in 2024 156 meldingen van datingfraude met een totale schade van 3,5 miljoen euro. In 2025 steeg het aantal meldingen naar 175, terwijl de gemelde schade opnieuw rond 3,5 miljoen euro uitkwam.

Het werkelijke bedrag ligt waarschijnlijk hoger. Slachtoffers schamen zich vaak of realiseren zich pas laat dat niet alleen hun geld, maar ook hun gevoelens zijn misbruikt. Daardoor wordt lang niet ieder geval gemeld.

Ook het bredere Nederlandse fraudebeeld verslechtert snel. Uit de halfjaarcijfers van de Fraudehelpdesk blijkt dat de totale gemelde schade in de eerste zes maanden van 2026 opliep tot 49,7 miljoen euro. Een jaar eerder was dat in dezelfde periode nog 27,0 miljoen euro. Deze bedragen gaan over alle gemelde fraudevormen en kunnen dus niet rechtstreeks aan datingfraude worden toegeschreven. Ze laten wel zien hoeveel ruimte er inmiddels is ontstaan voor steeds persoonlijkere en professionelere oplichting.

Zo herken je een mogelijke AI-date

Een perfecte spelling of snel antwoord zegt tegenwoordig weinig. Let vooral op het patroon achter het contact:

de ander wil het gesprek snel buiten een bekende datingdienst voortzetten;
antwoorden voelen persoonlijk, maar concrete vragen worden ontweken;
bellen of spontaan videobellen lukt vrijwel nooit;
er ontstaat in korte tijd een opvallend sterke emotionele band;
de ander begint over betaalde tegoeden, financiële problemen, cryptovaluta of een bijzondere investeringsmogelijkheid;
je wordt onder druk gezet om snel geld over te maken of een onbekende app te installeren.

Vraag bij twijfel om meerdere videogesprekken op onverwachte momenten en controleer foto's met een omgekeerde zoekopdracht. Deel het contact ook met iemand die er emotioneel verder vanaf staat. Die ziet tegenstrijdigheden vaak eerder.

De belangrijkste grens blijft uiteindelijk eenvoudig: maak geen geld over aan iemand die je alleen online kent en investeer nooit via een link of platform dat een online geliefde aandraagt. Een overtuigend profiel, maandenlange gesprekken en zelfs een kort videogesprek bewijzen niet langer dat er werkelijk één persoon achter je digitale date zit.