Indonesië verbiedt social media voor kinderen onder 16 - wanneer volgt Nederland?

Vanaf 28 maart mogen Indonesiërs onder de 16 niet meer op TikTok, Instagram, YouTube, Facebook, X of Roblox. De Indonesische minister van Communicatie Meutya Hafid kondigde deze week aan dat platforms verplicht worden om alle accounts van minderjarigen uit Indonesië te verwijderen. De uitrol begint met de grote namen, maar alle platforms moeten uiteindelijk aan de regels voldoen.

Meta liet via een woordvoerder aan The New York Times weten nog geen officiële regelgeving te hebben ontvangen en de details af te wachten. Dat klinkt als tijdrekken - maar het verbod gaat hoe dan ook op 28 maart in.

Wat dit nieuws groter maakt dan een lokale beleidsbeslissing: Indonesië is onderdeel van een wereldwijde beweging.

Australië was het eerste land ter wereld dat een alomvattend verbod op social media voor kinderen onder de 16 invoerde. De wet ging eind 2024 in en legde de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de platforms, niet bij ouders of kinderen. Platforms die de regels overtreden riskeren boetes tot 49 miljoen Australische dollar.

Spanje volgde dit jaar. Premier Pedro Sánchez kondigde vorige maand aan dat ook Spanje klaar is om social media te verbieden voor gebruikers onder de 16. De wetgeving ligt klaar.

Maleisië heeft een vergelijkbaar verbod al goedgekeurd in het kabinet. De inwerkingtreding wordt ergens dit jaar verwacht. En in het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie lopen al langer discussies over strengere leeftijdscontroles voor digitale platforms.

De timing is geen toeval. Onderzoek naar de impact van social media op de mentale gezondheid van jongeren stapelt zich op. In de VS bracht Jonathan Haidt met zijn boek The Anxious Generation het debat op scherp: sociale media zijn volgens hem een van de hoofdoorzaken van de mentale gezondheidscrisis onder tieners.

Overheden die jarenlang wachtten op zelfregulering door de platforms, verliezen hun geduld. Australië trok de conclusie dat vrijwillige maatregelen niet werken. Andere landen trekken dezelfde conclusie.

Dat is de vraag die iedereen stelt - en waar het antwoord genuanceerd is.

Voorstanders wijzen op de duidelijkheid: één grens, voor iedereen. Geen uitzonderingen, geen ouderlijke toestemming die bedrijven kunnen omzeilen. De verantwoordelijkheid ligt bij de platforms, die de technologie hebben om leeftijd te verifiëren.

Critici zijn sceptischer. Leeftijdsverificatie is technisch ingewikkeld en privacygevoelig. Jongeren die gemotiveerd zijn om het verbod te omzeilen, doen dat gewoon via een VPN of een account op naam van een ouder. En een verbod lost de onderliggende problemen - algoritmische verslaving, schadelijke content, gebrek aan toezicht - niet op.

Australië worstelt nu al met de handhaving. Platforms zoeken naar manieren om aan de regels te voldoen zonder gebruikservaring te verslechteren. En jongeren zoeken naar manieren om het verbod te omzeilen.

In Nederland is het debat volop gaande. De Tweede Kamer debatteerde het afgelopen jaar meerdere keren over de bescherming van kinderen online. De Wet bescherming online diensten voor kinderen verplicht platforms al tot extra voorzorgsmaatregelen, maar een hard leeftijdsverbod is er nog niet.

Binnen de EU loopt de Digital Services Act, die platforms verplicht om minderjarigen beter te beschermen. Maar concrete leeftijdsgrenzen voor social media vallen nog buiten die wetgeving.

De druk neemt toe. Nu Indonesië, Spanje en Maleisië zich aansluiten bij Australië, wordt het politiek moeilijker voor Europese landen om achter te blijven. De vraag is niet meer of Nederland een beslissing moet nemen - maar hoe lang het nog duurt voordat dat gebeurt.