Wikipedia is 25 jaar - en blijkt onmisbaar in het tijdperk van AI

Vandaag, 15 januari 2026, bestaat Wikipedia precies 25 jaar. Wat begon als een idealistisch experiment in vrije kennisdeling, is uitgegroeid tot een van de belangrijkste pijlers onder het moderne internet. En opvallend genoeg: juist in het tijdperk van kunstmatige intelligentie is Wikipedia relevanter dan ooit.

Ter gelegenheid van het jubileum kondigt de Wikimedia Foundation aan dat een reeks grote technologiebedrijven zich officieel heeft aangesloten bij Wikimedia Enterprise. Onder de nieuwe partners bevinden zich onder meer Amazon, Meta, Microsoft, Mistral AI en Perplexity.

Dat rijtje is geen toeval. Het laat zien hoe groot de afhankelijkheid van AI-systemen van menselijke, gecureerde kennis inmiddels is geworden.

Wikipedia behoort tot de tien meest bezochte websites ter wereld en is de enige in die top die wordt gerund door een non-profitorganisatie. Maandelijks worden meer dan 65 miljoen artikelen in ruim 300 talen samen bijna 15 miljard keer geraadpleegd. Die kennis vormt inmiddels een fundamentele bouwsteen voor zoekmachines, spraakassistenten en generatieve AI-modellen.

Waar AI vaak wordt gepresenteerd als autonoom en zelflerend, laat de praktijk iets anders zien: zonder betrouwbare, door mensen geschreven en gecontroleerde bronnen verliest AI snel aan kwaliteit. Wikipedia geldt daarom als een van de meest waardevolle datasets voor het trainen en voeden van Large Language Models.

Jarenlang werd Wikipedia-content op grote schaal hergebruikt door techbedrijven, vaak zonder duidelijke afspraken of compensatie. Met de groei van AI is die praktijk steeds problematischer geworden. Niet alleen vanwege belasting van de infrastructuur, maar ook vanwege vragen over duurzaamheid en verantwoordelijkheid.

Wikimedia Enterprise is het antwoord op die ontwikkeling. Het platform biedt commerciële partijen gecontroleerde, betrouwbare toegang tot Wikipedia en andere Wikimedia-projecten via verschillende API’s:

Door via Enterprise te werken, erkennen bedrijven expliciet dat Wikipedia geen vrijblijvende bron is, maar een fundament dat onderhouden moet worden.

Dat juist nu partijen als Amazon, Meta en Microsoft officieel instappen, is veelzeggend. Het markeert een verschuiving: van ongecontroleerd hergebruik naar samenwerking. Ook AI-spelers als Mistral AI en Perplexity sluiten aan, wat onderstreept hoe essentieel Wikipedia is geworden voor moderne AI-toepassingen zoals chatbots, zoekinterfaces en RAG-modellen.

Bestaande partners als Google en Ecosia gingen hen al voor. Samen zorgen deze bedrijven ervoor dat de kennis die door vrijwilligers wordt opgebouwd, miljarden mensen blijft bereiken — met transparantie over hoe die kennis wordt gebruikt.

In discussies over AI-ethiek, auteursrecht en desinformatie komt steeds vaker dezelfde vraag terug: waar komt de kennis vandaan? Wikipedia biedt daar al 25 jaar een alternatief antwoord op. Geen black box, maar een transparant systeem waarin bronnen, geschiedenis en besluitvorming inzichtelijk zijn.

Juist in een tijd waarin deepfakes, synthetische teksten en nepnieuws steeds moeilijker te onderscheiden zijn, wint dat model aan waarde. Wikipedia fungeert daarmee niet alleen als kennisbron, maar ook als referentiepunt voor betrouwbaarheid.

Het 25-jarig bestaan van Wikipedia is daarmee meer dan een moment om terug te kijken. Het laat zien hoe menselijke samenwerking, open governance en technologie elkaar kunnen versterken — zelfs in een tijdperk waarin AI steeds dominanter wordt.

Waar veel media en platforms nog worstelen met hoe ze zich moeten verhouden tot AI-bedrijven, heeft Wikipedia inmiddels een werkbaar model staan. Geen verbod, geen afsluiting, maar duidelijke afspraken over toegang, gebruik en verantwoordelijkheid.

En misschien is dat wel de belangrijkste les na 25 jaar: hoe slimmer onze machines worden, hoe belangrijker menselijke kennis blijkt.