Steeds duidelijkere aanwijzingen dat smartphones jongeren ongelukkig maken

Een internationaal gemeten U-curve van geluk versus leeftijd die stabiel en reproduceerbaar bleek over vrijwel alle continenten gedurende bijna 50 jaar is sinds medio de jaren 10 plotseling omgeslagen in een oplopende lijn vanaf jongvolwassen leeftijd (18+). Dit lijkt te komen doordat jongvolwassenen sinds medio de jaren 10 substantieel een stuk ongelukkiger zijn geworden. Dergelijke effecten wordt inmiddels wereldwijd gemeten.

"Je bent bijna 12 jaar oud en op jouw verjaardag krijg je eindelijk die smartphone van jouw ouders. Je hebt er al zo lang om gezeurd en verwacht dat de wereld zich nu voor je opent en dat je hierdoor gelukkiger zult worden dan ooit. Je hebt natuurlijk weleens meegekeken bij vriendjes en vriendinnetjes die op hun smartphone bezig waren met hun sociale media. Je herinnert je vooral dat er alleen maar lachende mensen op hun socials stonden. Wow, sociale media moeten daarom wel zo ongeveer het spreekwoordelijke paradijs zijn.

Als je vervolgens nog iets ouder wordt, wordt je jezelf er bewust van hoe jouw klasgenoten er uit proberen te zien en krijg je het gevoel dat je met hen moet wedijveren qua haardracht, kleding of make-up. Het begint allemaal best verwarrend en vermoeiend te voelen dat je niet gewoon jezelf kan zijn, maar dat je jezelf constant moet meten met hen. Je voelt je de hele tijd rusteloos en hebt het gevoel dat iedereen jou beoordeelt op jouw uiterlijke verschijning, jouw populariteit of misschien juist wel op het gebrek daaraan. Waarom is goed, nooit goed genoeg, vraag je jezelf steeds vaker af?"

Onze hersenen vergelijken en evalueren continu de omgeving waarin wij ons bevinden. Dat is hun natuurlijke toestand. Het ogenschijnlijke probleem van smartphones en sociale media is echter dat er altijd wel iemand in jouw vriendenkring, klas of school is die populairder is dan jij bent. Dit leidt vanzelf tot gevoelens van onrust, later tot onderbuikgevoelens van subtiele angst en als je niet oppast tot gevoelens van minderwaardigheid of zelfs depressie. Smartphones en sociale media lijken leuk van een afstandje, maar ze confronteren je continu met jouw eigen werkelijkheid die vaak lang niet zo sprankelend is als andermans posts op sociale media lijken.

Het punt is dat onze hersenen zijn geëvolueerd in stamverbanden van zo'n 25-50 tot maximaal 150 personen. In dergelijke relatief beperkte sociale omgevingen blonken de meesten wel uit in iets of kon je jezelf tenminste als een unieke persoonlijkheid beschouwen. Jezelf binnen zulke groepen vergelijken met een beperkt aantal leeftijdsgenootjes was daarom eerder motiverend dan jaloers- of ziekmakend.

In sociale media omgevingen delft echter vrijwel iedereen het onderspit, omdat er altijd wel iemand is die knapper, sprankelender of slimmer is dan jij. Onze hersenen zijn er eenvoudigweg niet voor gemaakt om om te gaan met zo'n overvloed aan voorbeelden, vergelijkingsmateriaal en keuzemogelijkheden. Het verwart onze hersenen die ons van nature aanzetten om onszelf te vergelijken met anderen om onszelf te verbeteren.

In de huidige sociale media omgevingen waarin de ladder structureel veel te hoog ligt, worden we er echter juist onrustig van en ontwikkelen we sluipenderwijs gevoelens van angst en minderwaardigheid. Als dit te lang voortduurt, kan dit zomaar ineens omslaan in depressiviteit.

Verdiep je daarom maar eens in de artikelen hieronder teneinde meer inzicht te verkrijgen in de veronderstelde gevolgen van het gebruik van smartphones en sociale media door adolescenten.

Dit bronartikel in het Engels vormde de aanvankelijke inspiratie voor mijn artikel, meer diepgang en grafieken vind je hier.