Grand Theft Auto 6 komt niet op disk: loopt de fysieke gamesmarkt ten einde?

Sinds vorige week kun je het langverwachte Grand Theft Auto 6 reserveren, maar de game komt op 19 november niet op fysieke disk uit. Is het over en uit voor games spelen op disk, en wat zijn de eventuele gevolgen daarvan?

Dat Grand Theft Auto 6 de belangrijkste gamerelease van dit jaar betreft, is eigenlijk nog een understatement. Sinds de release van het vorige deel in 2013 kijken vele miljoenen gamers reikhalzend uit naar een vervolg, en die gaan ze op 19 november eindelijk krijgen. Reserveren kan sinds vorige week – zowel digitaal op de PlayStation en Xbox Store, als fysiek bij (online) winkels.

Maar met die fysieke versie is iets aan de hand. Wat blijkt: die komt helemaal niet met de game op een disk, maar met een downloadcode om het spel alsnog digitaal via je PlayStation 5 of Xbox Series-console te downloaden. In feite koop je dan dus alleen een doosje. Tja, dan kun je hem net zo goed meteen digitaal kopen in de consolewinkel zelf.

De verschuiving van fysieke games op disk naar digitale exemplaren is al jaren bezig, maar dat een game van dit formaat niet op disk uitkomt, valt wel op. Het houdt de gemoederen van gamers dan ook bezig. Zeker verzamelaars die al hun games echt in handen willen kunnen houden vrezen voor het einde van dit tijdperk.

Zoals gezegd is dit niet iets nieuws: steeds minder games komen fysiek op disk uit. In de pc-gamesmarkt is dit eerder regel dan uitzondering. Zo goed als alle games komen in digitale winkels, zoals Steam en Epic Games Store uit. Wat heet: steeds minder pc’s en laptops hebben überhaupt nog een diskdrive, dus met een disk zou je niet eens iets kunnen behalve een potje frisbeeën.

Op spelcomputers is de verschuiving ook gaande, zij het een stuk langzamer. Xbox- en PlayStation-consoles worden steeds minder vaak geleverd met een diskdrive, al kun je die wel nog los kopen. Maar ook hier koopt het overgrote deel van de consumenten games liever digitaal. De uitzondering op de regel is Nintendo – daar zijn fysieke games die op cartridge komen nog altijd erg populair. Maar zelfs daar is een verschuiving merkbaar, en Nintendo biedt zijn digitale games zelfs wat goedkoper aan dan de fysieke versies.

Heel gek is deze verschuiving ook niet. Games zijn inherent al digitaal, dus door het spel te downloaden lever je op geen enkele wijze in op kwaliteit. Waar films en muziek nog voordelen hebben door ze fysiek af te spelen – bijvoorbeeld betere beeld- of geluidskwaliteit – daar is daar bij games geen sprake van.

Daarbij is het ook gewoon makkelijk om alles digitaal op je gameprofiel te hebben staan. Je koopt en downloadt een game die je wil spelen en kunt hem – zolang je een internetverbinding hebt – meteen installeren en spelen. Niet langs de lokale winkel of wachten op de postbode die een pakketje aflevert, maar meteen op het moment dat het spel uitkomt aan de slag.

Je hoeft ook niet disks of cartridges te wisselen wanneer je een andere game wil opstarten – je gaat gewoon naar het hoofdmenu van het systeem en selecteert een andere game. Gemak dient de mens.

Toch kleven er ook nadelen aan deze digitale toekomst. Een van de grootste is zonder twijfel het feit dat je digitaal aangeschafte games niet kunt doorverkopen. Voorbij is de tijd dat je na het uitspelen van een game je hem op Marktplaats zet en weer wat van het uitgegeven geld terugverdient. Wel bieden steeds meer systemen – waaronder de Switch 2 – de mogelijkheid aan om je games tijdelijk uit te lenen aan mensen die dichtbij je staan, dus dat is nog iets.

Een ander nadeel is vooral op angst gebaseerd, maar dat wil niet zeggen dat die angst geheel ongegrond is. Een game op een fysieke disk of cartridge kun je immers voor altijd blijven spelen zolang deze disk of cartridge intact blijft en je hardware hebt om het op af te spelen. Maar wat als een bedrijf als Sony, Microsoft of Nintendo ooit failliet gaat? Kun je dan nog je digitaal aangeschafte games blijven downloaden? Zonder bedrijf ook geen servers om je aankopen in de lucht te houden.

Daarbij hoeven we misschien niet eens te wachten tot een bedrijf failliet gaat: in het verleden zijn al meermaals online winkels voor specifieke consoles gesloten. Naar je games kun je dan fluiten. Het komt niet vaak voor, maar toch: het is een mogelijkheid. Als consument heb je geen poot om op te staan, want bij elke digitale aankoop wordt duidelijk gemeld dat je een licentie voor onbepaalde tijd afneemt om een game te kunnen spelen. Het komt er op neer dat je niet écht de eigenaar van een game bent wanneer je deze digitaal koopt, en dat is iets waar sommige consumenten zich terecht zorgen over maken.

Toch lijkt het er steeds meer op dat we straks geen keuze meer hebben. Net zoals op pc lijken spelcomputers ook steeds meer af te stevenen op een exclusief digitale toekomst. Het is nog helemaal niet duidelijk of de PlayStation 6 en volgende Xbox (die de codenaam Project Helix draagt) wel een diskdrive krijgen. Als dat het geval is, dan zal het zeer waarschijnlijk op zijn hoogst een optionele add-on zijn. Dikke kans dat de generatie daarna vervolgens helemaal geen optie meer biedt om je fysieke games af te spelen.

Nu volledig voor digitale downloads voor je games gaan is dus wel de meest toekomstgerichte keuze. Op je PlayStation 5 kun je al je PS5- en PS4-games spelen, op je Switch 2 ook je Switch-games. Het is zeer waarschijnlijk dat dit op de toekomstige spelcomputers nog steeds kan, terwijl je maar moet afwachten of je je games op disks over vijf of tien jaar nog steeds in een nieuw apparaat kunt steken.

Maar helemaal fijn voelt het niet. Het komt er op neer dat consumenten langzaam maar zeker steeds minder keuze krijgen, en meer keuze voor de consument geniet altijd de voorkeur. Wat dat betreft is de aankomende Grand Theft Auto 6-release een duidelijk teken aan de wand: digitale games zijn de toekomst, en die hebben we maar te accepteren.