Technology25.12.2022

1 jaar James Webb: 10 mooie plaatjes van de ruimtetelescoop


Het is vandaag een jaar geleden dat we vol spanning en sensatie toegekeken hoe het gigantische gevaarte genaamd James Webb de lucht in werd geschoten. Met succes: beter dan NASA had kunnen dromen racete hij naar zijn plek van bestemming en werden er in juli de eerste echte kiekjes van deze giga-ruimtetelescoop gedeeld. Enorm indrukwekkend. Maar, na die eerste afbeeldingen is er nog veel meer blootgelegd door Webb. Dit zijn tien zeer imposante plaatjes van de verre, verre ruimte.

1 jaar James Webb

De James Webb-ruimtetelescoop mag dan 10 miljard euro hebben gekost, hij biedt nu al nieuwe uitzichten op het heelal. Hij legt geheimen bloot die voorheen ontoegankelijk waren. NASA: “Webb heeft vroege sterrenstelsels gezien en door stofwolken heen gekeken om sterren te zien ontstaan, zoals in de Zuilen der Schepping. Webb heeft ook nieuwe beelden opgeleverd van exoplaneten en planeten in ons eigen zonnestelsel.” Hoogste tijd om ons te vergapen aan wat hij zoal heeft blootgelegd.

1: Jonge sterren

Eén van de eerste beelden waren de Cosmic Cliffs, maar onderzoekers hebben daar nu nog iets beter naar gekeken en zaten tientallen energetische jets en uitstromingen van jonge sterren die eerder werden verborgen door stofwolken. NASA: De ontdekking markeert het begin van een nieuw tijdperk waarin wordt onderzocht hoe sterren zoals onze zon worden gevormd en hoe de straling van nabije zware sterren de ontwikkeling van planeten kan beïnvloeden.

James Webb 1
James Webb 1

2: Verstorende sterren

James Webb Space Telescope heeft laten zien dat er twee of drie ongeziene sterren zijn die de langwerpige, kromme vormen van de Zuidelijke Ringnevel hebben gemaakt. NASA: “Door de infraroodbeelden van Webb te combineren met bestaande gegevens van Gaia, het observatorium van de ESA (European Space Agency), konden onderzoekers bovendien voor het eerst de massa van de centrale ster nauwkeurig bepalen voordat deze de nevel creëerde.” De centrale ster had bijna drie keer de massa van de zon voordat hij zich van het gas en stof ontdeed.

James Webb 2
James Webb 2

3: Samensmeltende sterrenstelsels

Dit beeld is een samensmeltend sterrenstelselkoppel. NASA: “II ZW 96 is ruwweg 500 miljoen lichtjaar van de aarde verwijderd en ligt in het sterrenbeeld Delphinus, dicht bij de hemelevenaar. Naast de wilde werveling van de samensmeltende sterrenstelsels is er een menagerie van achtergrondstelsels in het beeld te zien. De twee sterrenstelsels zijn aan het samensmelten en hebben daardoor een chaotische, verstoorde vorm. De heldere kernen van de twee sterrenstelsels zijn verbonden door heldere ranken van stervormingsgebieden, en de spiraalarmen van het onderste stelsel zijn uit vorm gedraaid door de gravitatie van de samenvoeging.“

James Webb 3
James Webb 3

4: Atmosfeer van een exoplaneet

Een verre wereld, een exoplaneet (die dus buiten ons sterrenstelsel valt). Maar dat niet alleen, want voor het eerst kon het moleculair en chemisch profiel van de atmosfeer worden vastgelegd. Je kunt ook zien hoe deze wolken er van dichtbij uitzien: gebroken in plaats van één uniforme deken over de planeet. NASA: “De bevindingen voorspellen veel goeds voor het vermogen van de instrumenten van Webb om alle soorten exoplaneten – planeten rond andere sterren – te onderzoeken, waarop de wetenschappelijke gemeenschap hoopt. Daartoe behoort ook het onderzoeken van de atmosfeer van kleinere, rotsachtige planeten zoals die in het TRAPPIST-1-systeem.”

James Webb 4
James Webb 4

5: Geboorte van een ster

Webb heeft ook de kenmerken van een protoster in de wolk L1527 blootgelegd. Hierdoor kunnen we zien hoe het eruitziet wanneer een nieuwe ster ontstaat. NASA: “Deze brandende wolken in het stervormingsgebied van Taurus zijn alleen zichtbaar in infrarood licht, waardoor het een ideaal doelwit is voor Webb’s Near-Infrared Camera (NIRCam).

De protoster zelf is onzichtbaar in de “nek” van deze zandlopervorm. Een protoplanetaire schijf is te zien als een donkere lijn in het midden van de hals. Het licht van de protoster lekt boven en onder deze schijf uit en verlicht holtes in het omringende gas en stof.”

james webb 5
james webb 5

6: Zuilen der schepping

Een prachtig landschap: de zuilen der schepping. Hier worden de nieuwe sterren gemaakt en dat gebeurt onder een dikke deken van wolken met gas en stof. NASA: “Webbs nieuwe beeld van de Zuilen der Schepping, die voor het eerst beroemd werden toen zij in 1995 door de Hubble-ruimtetelescoop van de NASA in beeld werden gebracht, zal onderzoekers helpen hun modellen van stervorming te herzien door veel nauwkeuriger tellingen van nieuw gevormde sterren vast te stellen, samen met de hoeveelheden gas en stof in het gebied. Na verloop van tijd zullen zij een duidelijker inzicht krijgen in de manier waarop sterren zich vormen en in miljoenen jaren uit deze stofwolken barsten.”

James webb 6
James webb 6

7: Stofringen

De stofringen van een sterrenkoppel zijn geweldig te zien op deze foto. James Webb spotte dit koppel met maar liefst 17 stofringen. Ze heten samen Wolf-Rayet 140 en zijn 5.000 lichtjaar bij de aarde vandaan. NASA zegt: “Elke ring is ontstaan toen de twee sterren dicht bij elkaar kwamen en hun stellaire winden (gasstromen die zij de ruimte in blazen) elkaar ontmoetten, waardoor het gas werd samengeperst en stof werd gevormd. De omloopbanen van de sterren brengen hen ongeveer eens in de acht jaar samen; zoals de groei van de ringen van een boomstam, markeren de stoflussen het verstrijken van de tijd.”

James Webb 7
James Webb 7

8: Kosmische Tarantula

De nevel uit de kraamkamer van de sterren heet Tarantula-nevel en die is prachtig te zien in dit beeld. NASA: “Op slechts 161.000 lichtjaar afstand in de Grote Magelhaense Wolk is de Tarantulanevel het grootste en helderste stervormingsgebied in de Lokale Groep, de sterrenstelsels die het dichtst bij onze Melkweg liggen. Hij herbergt de heetste en meest massieve sterren die we kennen. Alleen de dichtste omliggende gebieden van de nevel zijn bestand tegen erosie door de krachtige stellaire winden van deze sterren en vormen pijlers die terug lijken te wijzen naar de cluster. Deze pilaren bevatten protosterren, die uiteindelijk uit hun stoffige cocon zullen komen en op hun beurt de nevel zullen vormen.”

James webb 7
James webb 7

9: Jupiter

De persoonlijke favoriet van de schrijver van dit artikel: de planeet Jupiter, 588 miljoen kilometer bij de aarde vandaan. Een afbeelding die alleen gemaakt kon worden met de Near-Infrared Camera van de James Webb-telescoop. De aurora’s heeft NASA rood gemaakt en de nevel geel en groen, plus nog reflecterend licht in blauw. Het nadeel aan infrarood is namelijk dat dit niet zichtbaar is voor het menselijk oog, waardoor er filters worden toegepast om het toch nog in beeld te brengen. En dat heeft NASA bijvoorbeeld met dit plaatje van Jupiter geweldig gedaan.

James webb 9
James webb 9

10: Radslag-sterrenstelsel

Het Radslag-sterrenstelsel heeft nieuwe details prijsgegeven over hoe stervorming en zwarte gaten ontstaan. NASA: “De Cartwheel Galaxy, op ongeveer 500 miljoen lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Sculptor, is een zeldzame verschijning. Zijn uiterlijk, dat veel weg heeft van het wiel van een wagen, is het resultaat van een intense gebeurtenis – een botsing met hoge snelheid tussen een groot spiraalstelsel en een kleiner sterrenstelsel dat op deze foto niet zichtbaar is. Botsingen van galactische proporties veroorzaken een cascade van verschillende, kleinere gebeurtenissen tussen de betrokken sterrenstelsels; het Radslag-stelsel is geen uitzondering.”

“De botsing heeft vooral de vorm en de structuur van het sterrenstelsel beïnvloed. Het Radslag-stelsel heeft twee ringen – een heldere binnenring en een omringende, kleurrijke ring. Deze twee ringen breiden zich vanuit het centrum van de botsing naar buiten uit, als rimpelingen in een vijver nadat er een steen in is gegooid. Vanwege deze opvallende kenmerken noemen astronomen dit een “ringsterrenstelsel”, een structuur die minder vaak voorkomt dan spiraalstelsels zoals onze Melkweg.”

James webb 10
James webb 10

Gefeliciteerd met je verjaardag James Webb: op naar nog vele jaren!

Laura Jenny
Laura Jenny

Is ze niet aan het tikken, dan reist ze rond in de wondere wereld van entertainment of op een toffe plek in de echte wereld. Mario is de man van haar leven, Belle is haar beste vriendin en haar laptop is nooit ver weg.

Verder lezen over Fotografie

5 manieren om Google Foto’s snel op te ruimen

Zie je er als een berg tegenop om Google Foto's op te ruimen? Helemaal niet nodig. Met deze 5 tips heb je het zo gepiept.

Online27.05.2024

5 manieren om Google Foto’s snel op te ruimen

30 grappige dierenfoto’s die kans maken op de Comedy Pet Awards 2024

Het is weer bijna tijd voor de finale van de Comedy Pet Awards en voordat we horen wie de winnaars zijn, zijn hier de 30 grappige dierenfoto's die kans maken op de winst.

Mobile19.05.2024

30 grappige dierenfoto’s die kans maken op de Comedy Pet Awards 2024

De nieuwe Canon EOS R1 moet het sportfans makkelijker maken

Net als in de wereld van smartphones worden ook fotocamera's voorzien van AI-snufjes, zo ook de aankomende Canon-camera.

Gadgets15.05.2024

De nieuwe Canon EOS R1 moet het sportfans makkelijker maken

Zo fotografeer je dat Nederlandse noorderlicht

Waarschijnlijk heb je op je social media -of misschien in het echt- wel roze luchtfoto’s voorbij zien komen. Zo kiek je het noorderlicht.

Nieuws11.05.2024

Zo fotografeer je dat Nederlandse noorderlicht

Deze TikTok-fotografiesensatie heeft een opvolger

Fujifilm kondigde gisteren de X100VI aan, een nieuwe camera en de opvolger van de X100V. Die laatste is nu een soort collector’s item geworden, want mede door TikTok is het zo’n populaire camera geworden dat hij niet...

Gadgets22.02.2024

Deze TikTok-fotografiesensatie heeft een opvolger

7 redenen om voor de OnePlus 12 te kiezen

In onze review kon je al lezen wat we van de OnePlus 12 vinden: het is een zeer goed toestel dat klaar is voor de toekomst. Maar wil je graag nog even horen wat nu echt de zeven hoofdredenen zijn om voor dit toestel te k...

Mobile06.02.2024

7 redenen om voor de OnePlus 12 te kiezen

adv
​Betalen voor een smartphone-update? Sony doet ‘t al met camera’s

Sony is van plan om een nieuw soort abonnement te introduceren voor zijn camera’s. Het is vergelijkbaar met een season pass voor een game: je betaalt van tevoren een bedrag en daarmee weet je al dat je een x aantal upd...

Gadgets29.11.2023

​Betalen voor een smartphone-update? Sony doet ‘t al met camera’s

Waanzinnige roadtrips: avontuurlijke en prachtige routes die je wilt gaan rijden

Het kan niemand zijn ontgaan, wij maken nu eenmaal graag roadtrips en dan het liefst ook nog eens op plekken die niet zo vanzelfsprekend zijn. Roadtrips zijn veel leuker dan welke andere manier van reizen ook. Ik geef to...

Online24.10.2023

Waanzinnige roadtrips: avontuurlijke en prachtige routes die je wilt gaan rijden

Bestel het boek nu!

Verder lezen over NASA

Boeing Starliner-lancering gaat waarschijnlijk 1 juni gebeuren

Terug naar de garage. Daar staat Boeing Starliner langer dan we hadden verwacht, want Boeing mag het pas op 1 juni weer proberen.

Technology23.05.2024

Boeing Starliner-lancering gaat waarschijnlijk 1 juni gebeuren

NASA ontwikkelt een treinspoor voor op de maan

Het laat al een speciale auto maken voor de maan, er komt 4G en mogelijk zelfs een manier om de maan van stroom te voorzien. Nu wil NASA een spoorlijn.

Technology15.05.2024

NASA ontwikkelt een treinspoor voor op de maan

Ruimtemetalen worden steeds populairder

Er komen ook wat meer mogelijkheden in de ruimte bij. Zo denken bedrijven ook veel geld uit de ruimte te kunnen halen: namelijk in de vorm van ruimtemetalen.

Technology13.05.2024

Ruimtemetalen worden steeds populairder

Duik nu in een zwart gat met NASA

Zwarte gaten zijn misschien wel de meest mysterieuze dingen in ons bestaan. We weten er steeds meer over, maar nog steeds lang niet genoeg.

Technology09.05.2024

Duik nu in een zwart gat met NASA

Helaas: nog steeds geen eerste bemande Boeing Starliner-ruimtereis

Helaas, de Boeing Starliner is wederom niet de lucht ingegaan en dat komt nog steeds door dat ene zuurstofventiel. Terug naar de werkplaats! Dit is wanneer de volgende lancering gepland staat.

Technology08.05.2024

Helaas: nog steeds geen eerste bemande Boeing Starliner-ruimtereis

Boeings spannende bemande ruimtevlucht blijft nog even spannend

Boeing zou gisteren zijn eerste bemande ruimtevlucht uitvoeren, maar dat is niet gelukt. Dit is wat er misging.

Technology07.05.2024

Boeings spannende bemande ruimtevlucht blijft nog even spannend

Gelekt: de LEGO maanrover met een mooie open structuur

LEGO heeft er zelf nog geen boekje over opengedaan, maar het moge duidelijk zijn: er komt een set aan van de maanrover, en nog Technic ook.

Entertainment01.05.2024

Gelekt: de LEGO maanrover met een mooie open structuur

Zo zit het met de kleurenpracht in foto’s van James Webb

James Webb heeft zijn scherpste infraroodfoto tot nu toe aangeleverd. Maar, klopt dat wel met die kleuren? Dit is hoe het werkt.

Technology30.04.2024

Zo zit het met de kleurenpracht in foto’s van James Webb

Verder lezen over Space

Boeing Starliner-lancering gaat waarschijnlijk 1 juni gebeuren

Terug naar de garage. Daar staat Boeing Starliner langer dan we hadden verwacht, want Boeing mag het pas op 1 juni weer proberen.

Technology23.05.2024

Boeing Starliner-lancering gaat waarschijnlijk 1 juni gebeuren

NASA ontwikkelt een treinspoor voor op de maan

Het laat al een speciale auto maken voor de maan, er komt 4G en mogelijk zelfs een manier om de maan van stroom te voorzien. Nu wil NASA een spoorlijn.

Technology15.05.2024

NASA ontwikkelt een treinspoor voor op de maan

Ruimtemetalen worden steeds populairder

Er komen ook wat meer mogelijkheden in de ruimte bij. Zo denken bedrijven ook veel geld uit de ruimte te kunnen halen: namelijk in de vorm van ruimtemetalen.

Technology13.05.2024

Ruimtemetalen worden steeds populairder

Duik nu in een zwart gat met NASA

Zwarte gaten zijn misschien wel de meest mysterieuze dingen in ons bestaan. We weten er steeds meer over, maar nog steeds lang niet genoeg.

Technology09.05.2024

Duik nu in een zwart gat met NASA

Helaas: nog steeds geen eerste bemande Boeing Starliner-ruimtereis

Helaas, de Boeing Starliner is wederom niet de lucht ingegaan en dat komt nog steeds door dat ene zuurstofventiel. Terug naar de werkplaats! Dit is wanneer de volgende lancering gepland staat.

Technology08.05.2024

Helaas: nog steeds geen eerste bemande Boeing Starliner-ruimtereis

Boeings spannende bemande ruimtevlucht blijft nog even spannend

Boeing zou gisteren zijn eerste bemande ruimtevlucht uitvoeren, maar dat is niet gelukt. Dit is wat er misging.

Technology07.05.2024

Boeings spannende bemande ruimtevlucht blijft nog even spannend

Gelekt: de LEGO maanrover met een mooie open structuur

LEGO heeft er zelf nog geen boekje over opengedaan, maar het moge duidelijk zijn: er komt een set aan van de maanrover, en nog Technic ook.

Entertainment01.05.2024

Gelekt: de LEGO maanrover met een mooie open structuur

Zo zit het met de kleurenpracht in foto’s van James Webb

James Webb heeft zijn scherpste infraroodfoto tot nu toe aangeleverd. Maar, klopt dat wel met die kleuren? Dit is hoe het werkt.

Technology30.04.2024

Zo zit het met de kleurenpracht in foto’s van James Webb

Verder lezen over Wetenschap

Chemotherapie blijkt heel anders te werken dan gedacht

Het is al honderd jaar de manier om kanker te bestrijden, maar het blijkt toch nog geheimen voor ons te hebben: chemotherapie.

Nieuws23.05.2024

Chemotherapie blijkt heel anders te werken dan gedacht

We worden steeds ouder: in 2050 sterven we op veel latere leeftijd

Goed nieuws voor de wereldbevolking, al komt het wel met een flinke nadeel: we worden met zijn allen in 2050 gemiddeld veel ouder, maar wel ongezonder.

Nieuws20.05.2024

We worden steeds ouder: in 2050 sterven we op veel latere leeftijd

Tot tien tellen als je boos wordt is beter voor je hart

Je ziet niet echt op het advies te wachten, even tot 10 tellen, maar het schijnt helemaal zo gek nog niet te zijn. Je hart zou er enorm bij gebaat zijn. 

Nieuws13.05.2024

Tot tien tellen als je boos wordt is beter voor je hart

De nieuwste augmented reality-bril is een heel gewoon montuur

Stel je voor dat een gewone bril straks kan fungeren als augmented reality-bril? Dat is helemaal niet straks, dat is nu.

Technology13.05.2024

De nieuwste augmented reality-bril is een heel gewoon montuur

Hommels helpen je LEGO’en, maar doen dat niet gratis

Hommels zijn niet alleen leuk om te zien, ze zijn ook nog eens heel nuttig. En niet alleen voor natuurlijke processen, zo blijkt nu.

Nieuws07.05.2024

Hommels helpen je LEGO’en, maar doen dat niet gratis

Elon Musk, let op: muizen met hybride brein gecreëerd

Muizen met een stukje rattenbrein: het klinkt als een soort horrorfilm, helemaal als je bedenkt waar het heen kan gaan: human-machine breinen.

Technology03.05.2024

Elon Musk, let op: muizen met hybride brein gecreëerd

Dit is wat er gebeurt met microplastics die je eet en drinkt

Je eet ze niet bewust, maar je krijgt ze toch volop binnen: microplastics. Waar denk je dat die uiteindelijk terechtkomen? Ja, daar ook. Maar niet alleen daar...

Nieuws24.04.2024

Dit is wat er gebeurt met microplastics die je eet en drinkt

Het is niet wat je denkt
NASA’s Voyager 1 geeft weer een teken van leven

Voyager 1 heeft een teken van leven gegeven. Niet spontaan, maar door de noeste arbeid van NASA.

Technology23.04.2024

NASA’s Voyager 1 geeft weer een teken van leven