Social mediabedrijven op de pijnbank: Snap schikt om Snapchat-verslaving

Er komt een grote rechtszaak aan die alles te maken heeft met social mediaverslaving en in een soort pre-rechtszaak heeft Snap van Snapchat nu geschikt. De rechtszaak draait erom dat social mediabedrijven hun producten zo hebben gemaakt dat ze een hele generatie jonge mensen verslaafd hebben gemaakt aan hun product. Naast Snapchat zijn Meta, TikTok en YouTube betrokken bij de rechtszaak, maar zij hebben nog niet geschikt.

Snap ontkomt door de schikking aan de rechtszaak waarbij social mediabedrijven het risico lopen om te worden veroordeeld voor het veroorzaken van persoonlijk leed, zo schrijft de New York Times. Dit jaar zijn verschillende grote socialemediabedrijven aan de beurt voor dit soort rechtszaken. Opmerkelijk is dat ongeveer dezelfde methode wordt gebruikt als tegen de tabaksindustrie tientallen jaren geleden. Destijds hielden tabaksfabrikanten ook bewust informatie achter over de schadelijke effecten van hun producten. Er schijnen duizenden pagina’s te zijn waaruit blijkt dat Evan Spiegel van Snap en Mark Zuckerberg van Meta maar al te goed wisten welke schade hun platforms teweeg konden brengen, zonder dat ze voldoende actie ondernamen om overmatig gebruik in te dammen (of liever nog: te voorkomen).

Duizenden jongeren, scholen en openbare aanklagers hebben rechtszaken aangespannen om persoonlijk leed en andere problemen. Het gaat daarbij specifiek om toevoegingen aan social mediaplatforms zoals het oneindig kunnen scrollen, het automatisch afspelen van video’s en algoritmes die bepaalde video’s aanraden waardoor vooral jongeren verslaafd raken aan sociale media en in een depressie terechtkomen. Ook eetstoornissen en zelfbeschadiging zijn problemen die onder andere hieruit zouden voorkomen. De aanklagers willen twee dingen: hoe social mediaplatforms werken moet worden aangepast zodat het minder overmatig gebruik in de hand werkt. Het andere is geld voor de schade die is berokkend.

De uitkomst van deze rechtszaken kan veelbetekenend zijn: het besluit van één rechter wordt door andere rechters vaak overgenomen. Als TikTok immers schuldig zou worden bevonden aan bepaalde zaken op zijn platform, dan zou dat ook voor Meta moeten gelden als het diezelfde dingen op dezelfde wijze aanbiedt. Het zou kunnen betekenen dat nog veel meer mensen socialemediabedrijven gaan aanklagen en vergoedingen willen hebben.

Dus, hoe zit het dan met Snap? Snaps zaak draaide om een tiener die zegt verslaafd te zijn geraakt aan social media-apps en dat ze hierdoor psychische problemen heeft gekregen. Wat er uiteindelijk aan kosten is betaald in de schikking of wat er verder door Snap is beloofd is helaas niet onthuld. Er zijn in ieder geval nog geen schikkingen met Meta, TikTok en YouTube. Het is de vraag of de bedrijven samen sterk denken te staan of dat het toch wel om individuele gevallen gaat. Snap is de kleinste van de vier en heeft alsnog andere social media-verslavingsrechtszaken lopen. Of het daar nu ook in gaat schikken is nog onduidelijk.

In ieder geval stellen de bedrijven dat er geen wetenschappelijk verband is tussen social mediagebruik en verslaving. Ook stellen ze dat de rechtszaken in strijd zijn met de vrijheid van meningsuiting op de platforms. Zuckerberg zou ook als getuige gehoord gaan worden in de rechtszaak, dus dat belooft interessant te worden. En niet alleen voor sociale media: ook AI-bedrijven worden steeds vaker verantwoordelijk gehouden voor mentale problemen die de chatgesprekken zouden veroorzaken, dus wellicht sijpelt het resultaat van deze storm aan rechtszaken wel door naar de OpenAI's, Groks en Gemini's van deze wereld.