Online05.05.2014

2020: Het kan alle kanten op…. (deel 1)


2020-het-kan-alle-kanten-op-deel-1.jpg
2020-het-kan-alle-kanten-op-deel-1.jpg

Het zijn interessante tijden

Interessante tijden! Dat wel. Maar hoe gaat het nu verder? In 1995-2000 had ik een scherp beeld van 2010. Ook mijn laatste voorspelling uit die tijd, die nog niet was uitgekomen, lijkt er nu toch van te komen: deflatie. Alleen al de combinatie van nieuwe technologieën die nu ter beschikking komen veroorzaken een dermate grote productiviteitssprong dat deflatie, en overigens ook een permanente werkloosheid, het gevolg is.

Wat er gaat gebeuren en waarom. Wie het weet mag het zeggen. Weet jij het? Ik denk dat de grote thema’s gaan over het omgaan met intelligente machines, en de aanpassing aan een samenleving waar de middenklasse en middenstand voor een deel wegvalt. IBM’s Watson bijvoorbeeld stelt binnen 10 seconden de meest ingewikkelde medische diagnoses waarvoor top-artsen maanden nodig hebben en onderzoek aan de Universiteit van Oxford geeft aan dat 47% van de banen binnen 20 jaar niet meer bestaat.

Dit leidt voor ons tot het wennen aan veel grotere maatschappelijke verschillen in termen van rijkdom, succes en teleurstelling. In de VS: 1% van de rijksten bezit 50% van het vermogen, in Nederland 23%.

Uiteraard komen er ook tegenbewegingen. Dat zie je nu al, bijvoorbeeld mensen die facebook uit hun leven bannen. Maar de Zalando’s zijn te verleidelijk en aantrekkelijk om er geen gebruik van te maken en het feit dat die een groot deel van de middenstand onderuit halen, met alle gevolgen van dien voor onze stadscentra, is te abstract voor de meeste mensen om er nu in hun besluiten rekening mee te houden. Er zit heel veel geld achter Zalando. Onderschat die impact niet.

Dat met het wegvallen van de middenklasse ook een van de pijlers van de democratie weg valt hebben we allemaal nog niet zo in de gaten. Echter, tegen de tijd dat dit duidelijk wordt is de weg terug erg lang.

Waarom gaat dit zo?
Waarom ontstaan deze verschillen? Ik denk dat het er mee te maken heeft dat in de digitale, genetwerkte wereld de ketting uiteindelijk zo sterk is als de sterkste schakel, waar die in de analoge wereld zo sterk is als de zwakste schakel. Je hoeft maar één persoon in het andere netwerk te kennen en je hebt er een heel netwerk bij. Een tweet van president Obama over jou of mij en je bent ‘binnen’ – of ‘buiten’, want de andere kant op werkt het ook. 

In de material world gaat dat heel anders. Dan bepaalt de zwakste schakel, zoals in de  fietsketting.

Omdat de sterkste schakel kracht in invloed bepaalt, accelereert de ontwikkeling van de samenleving naar het (netwerk) hub-spoke model. De hubs worden steeds ‘hubberiger’en de spokes steeds ‘spokeriger’. Iedereen heeft er namelijk belang bij in de buurt van een hub persoon te zijn, dit om maatschappelijk relevant te blijven. Jouw seminar wordt pas een succes als er een BN’er, als stemmentrekker, spreekt. Reputatie is nog belangrijker dan inhoud vergeleken met 20 jaar geleden. En zo worden de rijken rijker, de bekende mensen bekender, sluipen er grote maatschappelijke en economische verschillen binnen:  tegenwoordig is de armoede weer zichtbaar in de grote steden.

Dit proces is in volle gang. Ja, ook in Nederland. Ook in mijn wijk, welvarend volgens de statistieken, heeft de voedselbank ruimschoots zijn intrede gedaan voor meer dan 100 gezinnen. Maatschappelijke en economische uitsluiting gaan hand in hand.

En zo lijkt het wel alsof we allemaal of groupie of impresario worden. Of je zorgt ervoor dat BN’ers /hubs nog meer aandacht krijgen, de impresario functie, of je zorgt ervoor dat een deel van die aandacht voor hen naar jou toe komt. Wie niet gezien is, is weg en je moet van goeden huize komen om mensen over te halen aandacht aan je besteden, laat staan te  wachten.

‘Uitsluiting’ als nieuwe maatschappelijke trend
Zonder uitwisseling van jou met een hub-persoon, BN’ers bijvoorbeeld, ben je maatschappelijk slim edoch irrelevant: Dancing with the stars. Jouw verbinding met de star bepaalt jouw effectiviteit. Dat betekent dat voor de komende jaren niet zozeer verbinding maar veeleer het voorkomen van ‘uitsluiting’ het maatschappelijke thema is. Voor wie niets te bieden heeft is er namelijk geen plaats in de gemeenschap van geslaagde burgers.

Op dit moment lijkt het wel alsof we dit maatschappelijke scenario van uitsluiting aan het oefenen zijn op bejaarde mensen en (allochtone) jongeren zonder werk. Hoe uitsluiting voelt? Vraag het maar eens aan de zeer goed opgeleiden onder ons die er honderden sollicitaties op hebben zitten zonder resultaat. Of ga eens kijken in Griekenland. Waarom zien we steeds meer tribes ontstaan, gesloten clubjes die goed voor elkaar zorgen, elkaars reputatie bevorderen, met elkaar sharen en minder delen met hen die er niet bij horen, en die de rest van de wereld strategisch negeren?

Ik verwacht dat uitsluiting als maatschappelijk thema de komende tijd alleen maar erger, urgenter en belangrijker wordt. En weet je, uitsluiting krijgt op den duur altijd zijn politieke vertaling. Kijk om je heen. Ik vermoed dat dit is waarom Poetin doet wat hij doet. Uitgesloten worden is heel krenkend, creëert rancune en uiteindelijk creativiteit van de onmacht. Te veel ongelijkheid is gevaarlijk!

Nog wat praktische, zichtbare vormen van uitsluiting? ‘Profiling’ op basis van big data leidt tot insluiting maar daardoor vooral toch tot uitsluiting. En daar waar smartphones vermarkt worden als be connected anytime, any place gebruikt 80% van ons het mobieltje om in zijn eigen sociale bubble te blijven en zich juist niet te verbinden met de mensen om zich heen. Marketing is framing.

2020 is onbepaald
Hoe gaat het nu verder? In mijn ogen is 2020 nog onbepaald. De middeleeuwse ’felheid van het dagelijks leven’ en ’rauwe werkelijkheid’, om met Huizinga te spreken, lijken terug te komen. Een van de lessen van de huidige toestand in Oekraïne is voor mij dat minder dan 0.5% van de bevolking de overige 99.5% naar zijn hand kan zetten en dat dit ook gebeurt. Welvaart is een dun vernisje, zo leert de geschiedenis ons. Laten we er zuinig op zijn. Dit alles betekent dat de toekomst alle kanten op kan gaan en dat we mogen hopen dat de maatschappelijke woordvoerders, de ‘hubs, mensen zullen zijn met wijsheid en een groot gevoel voor verantwoordelijkheid. With power and influence comes great responsibility. Zolang dit mensen zijn en geen machines, want dat is ook nog een scenario, waarbij overigens velen wetenschap en technologie niet vertrouwen.

Als gezegd: het kan, op weg naar 2020,  alle kanten op kan gaan. ‘Uitsluiting’ hebben we wel genoeg gezien in de 20e eeuw. Don’t go there.

Frans van der Reep

Frans van der Reep is een visionary practitioner, inspirational counceler, media futurist en "triple thinker". Hij is verbonden aan Hogeschool Inholland (lector) & KPN (senior strategist).

Verder lezen over Toekomst

Dit was het VINT Symposium van 2024

Voor de 30e keer was er het VINT Symposium in het Spant! te Bussum. Dit jaar stond het thema 'Echt Slim' centraal, wat een interessant perspectief bood op de rol van intelligentie in technologie. Elk jaar biedt het symposium de kans om nieuwe technologische trends en inzichten te verkennen, en dit jaar was geen uitzondering.

Events04.07.2024

Dit was het VINT Symposium van 2024

met als thema 'Echt Slim'
Merganser: een Offshore Floating Solar platform in de Noordzee

Met steun van energieproducent RWE heeft het Nederlands-Noorse bedrijf SolarDuck haar Offshore Floating Photo-Voltaic (OFPV) platform geïnstalleerd - een op zee drijvend platform dat zonne-energie opwekt.

Nieuws04.07.2024

Merganser: een Offshore Floating Solar platform in de Noordzee

In Brabant is het aantal startups met 22 procent toegenomen

Het aantal Brabantse startups is sinds 2020 spectaculair gegroeid. Met 1462 startups heeft Brabant nu de op twee na grootste startup-populatie van alle Nederlandse provincies. Dit is een stijging van bijna 22 procent ten opzichte van 2020, toen er 1200 startups waren. Deze cijfers komen naar voren uit het vandaag gepubliceerde Birch-rapport, dat in opdracht van startuporganisatie Braventure is uitgevoerd.

Startups27.06.2024

In Brabant is het aantal startups met 22 procent toegenomen

Symposium ‘Artificial Intelligence’ door het Jeroen Bosch Ziekenhuis

Eerder deze maand organiseerde het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) een symposium getiteld ‘Artificial Intelligence’. Dit evenement was speciaal bedoeld voor de medewerkers van het ziekenhuis om hen bewust te maken van de mogelijkheden van Artificial Intelligence (AI) en de impact ervan op hun dagelijkse werk en regionale samenwerking.

Artificial Intelligence26.06.2024

Symposium ‘Artificial Intelligence’ door het Jeroen Bosch Ziekenhuis

De eerste legale E-step in Nederland: UrbMob Kick&Go

Steeds vaker zie je in Nederland op straat mensen (met name jongeren) met een e-step voorbij komen. E-step zijn dan ook al in grote getale verkrijgbaar. Maar helaas riskeer je daarmee vaak wel de kans op een boete. Of er...

Gadgets20.06.2024

De eerste legale E-step in Nederland: UrbMob Kick&Go

Terugleverkosten bij zonnepanelen: zo verminder je ze

De slimste manier om je terugleverkosten laag te houden, is door zoveel mogelijk van je eigen energie zelf te gebruiken. Wat je immers zelf gebruikt, hoef je niet terug te leveren. En kost je dus niets extra’s. Zo houd je grip op je energierekening.

Technology13.06.2024

Terugleverkosten bij zonnepanelen: zo verminder je ze

Houd je energierekening laag 
Industrie 5.0: Integratie van menselijke ethiek en machinale efficiëntie voor duurzame groei

Industrie 5.0 staat voor schaalbaarheid met een doel: bedrijven groeien op een manier die zowel de samenleving als het milieu ten goede komt. Het introduceert systemen die menselijke creativiteit en machinale efficiëntie combineren om flexibele en veerkrachtige bedrijfsmodellen te ontwikkelen. 

Technology11.06.2024

Industrie 5.0: Integratie van menselijke ethiek en machinale efficiëntie voor duurzame groei

Smart Health-webinar: Acceptatie van AI door zorgverleners en zorgvragers

Op 13 mei vond het Smart Health-webinar plaats, een hybride event georganiseerd door het Care Innovation Center West-Brabant en Slimmer Leven. De centrale vraag van deze bijeenkomst was hoe we AI kunnen ontwerpen zodat deze goed landt bij zowel zorgverleners als zorgvragers.

Events30.05.2024

Smart Health-webinar: Acceptatie van AI door zorgverleners en zorgvragers