Waarom een klein plekje op je huid soms meer aandacht verdient

Nederlanders krijgen steeds vaker te maken met huidkanker. Daarbij is het basaalcelcarcinoom veruit de meest voorkomende vorm. Toch herkennen veel mensen de eerste signalen niet, waardoor behandeling soms onnodig wordt uitgesteld.

Een basaalcelcarcinoom is een kwaadaardige tumor die ontstaat in de basale cellen van de opperhuid. Deze cellen bevinden zich in de onderste laag van de epidermis en zijn verantwoordelijk voor de aanmaak van nieuwe huidcellen. Wanneer het DNA van deze cellen beschadigd raakt, meestal door jarenlange blootstelling aan ultraviolette straling, kunnen ze ongecontroleerd gaan groeien.

Het basaalcelcarcinoom is verantwoordelijk voor ongeveer tachtig procent van alle huidkankergevallen in Nederland. Het komt het vaakst voor op plekken die regelmatig aan de zon zijn blootgesteld, zoals het gezicht, de oren, de nek en de handen. Mensen met een lichte huidskleur, blond of rood haar en lichtgekleurde ogen lopen een verhoogd risico.

Anders dan sommige andere vormen van huidkanker zaait een basaalcelcarcinoom zelden uit naar andere organen. Het kan echter wel dieper in het weefsel doorgroeien en daarbij schade aanrichten aan omliggende structuren zoals kraakbeen en bot. Om die reden is tijdige behandeling altijd belangrijk, ook al groeit de tumor langzaam.

Vooral op plekken die regelmatig aan zonlicht worden blootgesteld, zoals het gezicht, de oren en de hals, komt het basaalcelcarcinoom vaak voor. Mensen met een licht huidtype lopen een verhoogd risico, evenals personen die in het verleden ernstige zonnebrand hebben gehad.

Het herkennen van basaalcelcarcinoom begint bij het kennen van de meest voorkomende verschijningsvormen. Vaak presenteert de tumor zich als een glanzend, parelachtig knobbeltje op de huid dat langzaam groter wordt.

Een kenmerkend signaal is een wondje dat niet geneest of dat steeds opnieuw openbreekt nadat het ogenschijnlijk dicht was. Dit herhalende patroon is een belangrijk alarmsignaal dat serieus genomen moet worden. Bij twijfel is het altijd raadzaam om een dermatoloog te raadplegen, want vroege detectie maakt de behandeling eenvoudiger en het cosmetische resultaat beter.

Regelmatige zelfcontrole van de huid is een effectieve manier om veranderingen vroegtijdig op te merken. Let daarbij niet alleen op moedervlekken, maar ook op nieuwe plekjes of bultjes die er anders uitzien dan de omliggende huid of die in de loop van weken of maanden veranderen.

De behandeling van een basaalcelcarcinoom hangt af van de grootte, de locatie en het subtype van de tumor. Chirurgische verwijdering is de meest gebruikelijke methode en biedt in de meeste gevallen een uitstekende prognose. Bij tumoren in het gezicht wordt vaak gebruikgemaakt van de Mohs techniek, waarbij de tumor laag voor laag wordt verwijderd en direct microscopisch onderzocht.

Preventie richt zich vooral op het beperken van blootstelling aan UV straling. Dagelijks zonnebrandcrème gebruiken, de zon rond het middaguur vermijden en beschermende kleding dragen zijn de belangrijkste maatregelen. Wie in het verleden al een basaalcelcarcinoom heeft gehad, loopt een verhoogd risico op een nieuw geval en doet er verstandig aan om regelmatig de huid te laten controleren.