
De flitspaal is uitgevonden door een Nederlandse rallycoureur die alleen maar sneller door de bocht wilde
Maus Gatsonides won in 1953 de Rally van Monte Carlo. De snelheidsmeter die hij ontwikkelde om zijn eigen rijgedrag te verbeteren, kwam later bij de politie terecht. Ook hij kreeg later boetes.
Een stopwatch onder de wielen
Agenten maten snelheid destijds met een stopwatch vanaf de kant van de weg. Gatsonides kreeg zo geregeld een bekeuring en vond die metingen onbetrouwbaar. Zijn eigen apparaat kon hem bovendien vertellen hoe snel hij een bocht nam, zodat hij zijn rijstijl kon verbeteren.
De oplossing was goed te zien op het asfalt. Twee rubberen slangen lagen precies 10 meter uit elkaar over de weg. Raakten de voorwielen de eerste slang, dan begon een chronometer te lopen; bij de tweede stopte hij. Uit de tijd tussen die twee momenten kon Gatsonides de snelheid berekenen.
De Amsterdamse instrumentenmaker Cees van Munster hielp hem de techniek te bouwen. Zijn pulsteller kon 100 pulsen per seconde meten, terwijl gevoelige microschakelaars in de slangen registreerden wanneer een auto eroverheen reed. Van Munster had eerder al tijdmeetapparatuur voor Gatsonides’ rallyauto’s gemaakt.
Een zelfgebouwde racewagen en startnummer 365
Gatsonides sleutelde al aan auto’s voordat zijn meetapparatuur bij de politie belandde. In 1949 bouwde hij de platte, aerodynamische racewagen Platje, ook wel ‘Flatty’ genoemd. De auto trok bekijks op het circuit van Zandvoort en is het laatst bekende overgebleven exemplaar van een Gatso-auto. Joop Bruggeman restaureerde hem later.
Bij zijn overwinning in februari 1953 zat de Britse co-piloot Peter Worledge naast hem. Hun Ford Zephyr reed met startnummer 365 en kenteken VHK 194. Gatsonides was daarmee de eerste Nederlander die de Monte Carlo Rally won. Tijdgenoten beschreven hem als een technisch creatieve levensgenieter die ook achter het stuur bijzonder gedreven was.
In 1958 richtte Gatsonides in Haarlem Gatsometer op om zijn meetapparatuur te produceren; de eerste snelheidsmeter die hij dat jaar onder die naam verkocht, ging naar de politie van Velsen.
Van slangen op de weg naar camera’s langs de weg
In 1966 kreeg Haarlem de eerste roodlichtcamera van Nederland, aanvankelijk nog met rubberen slangen in het wegdek. Datzelfde jaar verscheen in Delft de eerste echte flitspaal voor snelheidscontrole. Een Gatsometer-versie uit 1971 werkte met inductielussen: draden in het wegdek die een passerend voertuig registreren.
- In 1980 vond de eerste Nederlandse snelheidscontrole met radar plaats, met apparatuur ingebouwd in een auto.
- Mobiel flitsen langs de weg werd in 1982 mogelijk.
- De vaste flitspaal volgde in 1988.
In 2025 stonden er in Nederland zo’n 650 vaste flitspalen. Tilburg had met 28 vaste flitspalen het op een na grootste aantal van alle Nederlandse gemeenten.
In Zuid-Holland ging het in 2025 om 844.407 flitsboetes, bijna een derde van het landelijke totaal. Drenthe kwam uit op 31.526 en Fryslân op 38.439.
Ook de uitvinder kreeg post
Bij het testen van de snelheidsmeter reden Gatsonides en zijn zoon zelf te hard. Dat leverde hun geregeld een boete op.
“Zelfs ik ontkom niet aan mijn eigen uitvinding, want ik rij graag hard”, zei rallycoureur en uitvinder Maus Gatsonides.
In Engeland kreeg de flitscamera de bijnaam ‘Gatso’, naar zijn achternaam. Je kunt er zelfs to be gatsoed horen voor geflitst worden.
Kleinzoon Timo Gatsonides stond sinds 1994 samen met zijn broer Niki aan het hoofd van Gatsometer. Timo omschreef zijn werk ooit zo: “Als mensen me vragen wat ik doe, zeg ik altijd: ik maak die geliefde flitspaal.”
Fotocredits: Magnific
Lees ook
Deel dit bericht







