Waarom steeds meer landen appen na werktijd wettelijk aan banden leggen

De een heeft niet zo’n last van een appje van een collega in de avond, na werktijd, terwijl een ander liever helemaal wil outzonen. Die beroept zich liever op het recht om even offline te zijn. Iets dat in steeds meer landen wordt doorgevoerd. En we snappen wel waarom. 

Frankrijk, België, Italië en Spanje hebben dit bijvoorbeeld ingevoerd, zodat er weer een duidelijkere scheidslijn is tussen werk en privé. Of het nou om telefoongesprekken, spraakberichten op Whatsapp of pushberichten van Slack gaat: in die landen ben je als medewerker beschermd door je recht om even disconnected te zijn van werk. 

Dit Right to Disconnect was eerst iets wat vooral per bedrijf werd geregeld en dat lijkt een logische keuze, maar op den duur heeft de maatschappij als geheel zoveel te lijden onder bijvoorbeeld burnouts, dat het een kwestie wordt die op nationaal niveau wordt opgepakt. Het kost niet alleen het bedrijf in kwestie veel geld als mensen uitvallen. Het heeft invloed op heel veel factoren en dat betekent dat het eigenlijk bijna niet te doen is om het alleen maar aan bedrijven of individuen over te laten. 

In de eerdergenoemde landen is dat dus al het geval, maar in Nederland zijn we daar minder snel bij. Er zijn wel initiatiefwetsvoorstellen geweest, maar dit recht op onbereikbaarheid ligt nu nog steeds bij bijvoorbeeld CAO’s. Dat is geen mislukking of desinteresse van de overheid: het is nu eenmaal een onderwerp wat eigenlijk al gedekt is in de Arbowet, waarin staat dat je als werkgever verplicht bent om psychosociale arbeidsbelasting tegen te gaan. Hebben we er toch iets aan dat we zo bekend staan als verzorgingsstaat…

Uiteindelijk heeft het probleem met de work/life balance vooral te maken met de cultuur binnen een bepaald bedrijf. Als managers ook maar doorgaan met berichtjes en mailtjes sturen, dan creëert dat een bepaalde druk onder medewerkers die daar gevoelig voor zijn. Ook is het belangrijk dat tools beschikbaar zijn voor het offline kunnen zijn. Denk aan de status en de optie om je account even te laten slapen op Slack bijvoorbeeld. Door dit soort dingen meer in te zetten creëer je uiteindelijk ook een cultuur waarin dat allemaal moet kunnen. 

Zal er ooit in Nederland wel zo'n recht om even niet verbonden te zijn komen? We verwachten van niet: als het inderdaad eigenlijk al enigszins werkbaar in de Arbowet staat, dan is dat waarschijnlijk een betere oplossing dan wanneer er een soort strenge wet voor komt. Tot nu toe krijgen in ieder geval vaak personeelsleden wel gelijk wanneer de werkcultuur lijkt te eisen dat ze ver na hun werktijden nog op berichtjes reageren. Alleen moeten mensen het dan wel durven aan te vechten, en dat is niet altijd eenvoudig, zeker niet als je er al doorheen zit met je werkgever.