De nieuwe kruising tussen cultuur en financiën

We leven in een tijd waarin financiële dynamieken sneller veranderen dan in het verleden. Zo ontstaan er bijvoorbeeld dagelijks nieuwe cryptomunten die proberen een plekje te winnen in het publieke bewustzijn. Investeerders kunnen met deze nieuwe munten volgens Bart Schaeffer profiteren van een goede kans op hoge returns, al weet je nooit zeker of ze een succes worden.

Al met al is er inmiddels een fascinerende kruising tussen cultuur en financiën ontstaan. Het gaat niet langer puur om rente, rendement of schuld. Het gaat tegenwoordig juist ook om waarden, symbolen, gedragingen en wat voor samenleving we willen zijn. In dit artikel verdiepen we ons in hoe regels, patronen en trends de manier waarop we cultuur beleven en financiering integreren en wederzijds beïnvloeden.

Als je kijkt naar cultuur dan denk je direct aan kunst, muziek, tradities en gemeenschappen. Minder direct zichtbaar is dat ook cultuur massive geldstromen bevat: subsidies, kaartverkoop, sponsoring en commerciële exploitatie. De culturele sector verdiende in Nederland maar liefst 6,3 miljard euro, wat verdeeld is over overheid, privébijdragen en eigen inkomsten. Deze cijfers illustreren dat cultuur niet uitsluitend een sociale of esthetische waarde heeft, maar ook economisch gewicht draagt.

Het onderzoeksveld van cultural finance laat tegelijkertijd zien dat culturele achtergronden en waarden invloed hebben op financiële beslissingen. Dit is het geval zowel op individueel als op institutioneel niveau. Bijvoorbeeld: in bepaalde culturen is sparen en voorzichtig investeren sterk ingebakken, in andere heerst een meer risicogerichte houding of een gezamenlijke visie op bezittingen versus individuele welvaart.

Cultuur is in de financiële wereld ook merkbaar in de gedragscodes van organisaties. Zo organiseerde Federal Reserve Bank of New York een webserie over hoe technologie én cultuur het financiële dienstenlandschap veranderen: normen, waarden, gedrag en digitale praktijken zijn er onlosmakelijk mee verbonden. De regels van de financiële sector verhouden zich duidelijk tot cultuur, denk aan wat er geaccepteerd is, welke taal men spreekt en hoe men diversiteit en innovatie ziet.

Daarnaast is er regelmatig kritiek dat financiële organisaties culturele onderwerpen en discussies gebruiken als manier om verandering aan te kondigen zonder structureel wezenlijke aanpassingen door te voeren. Zo heeft de Cambridge University een studie gemaakt waaruit bleek dat zogenoemde purposeful culture binnen finance vaak fungeert als een conservatief mechanisme om gevestigde belangen te beschermen onder een ideële noemer. Deze informatie is relevant voor iedereen die kijkt naar hoe regels en patronen in financiën worden vormgegeven.

Een opvallende trend is de financialisering van culturele assetklassen. Onder meer kunst wordt steeds vaker gezien als investering, voornamelijk digitale kunstwerken. Dit was al helemaal het geval toen NFT’s een paar jaar geleden enorm gehyped werden, maar inmiddels is daar weinig van over. De markt voor kunst en verzamelobjecten is desondanks inmiddels mogelijk wereldwijd miljarden euro’s waard. Cultuur is dan ook niet alleen consumeerbaar, het is ook verhandelbaar. Hierdoor krijgt cultuur een nieuwe dimensie, namelijk financieel kapitaal.

Technologische veranderingen spelen ook een grote rol. Blockchain, tokenisatie, digitale platforms en alternatieve financieringsmodellen zorgen ervoor dat culturele projecten nieuwe geldstromen aanboren. Denk hierbij aan onder meer decentrale financieringen en micro-investeringen in ondernemingen. Het patroon is duidelijk: cultuur wordt niet alleen ondersteund door traditionele financieringskanalen, maar ook door nieuwe, hybride modellen waarbij financiële en culturele waarden samenvloeien.

Een andere belangrijke trend is het nemen van financiële beslissingen op basis van culturele motivaties. Duurzaamheid, authenticiteit, beleving en community kunnen hier invloed op hebben. Mensen investeren dan ook niet alleen om winst te maken, maar ook om bij te dragen aan waarden. Deze culturele richting heeft impact op de modellen en producten die ontwikkeld worden. Zo kunnen hiermee duurzame kunstwerken gefinancierd worden of lokale gemeenschapsprojecten gestart worden.