Dit moet je weten voor je deze zomer de snelweg op gaat bij hitte

Met de warme zomerdagen en de eerste Zwarte Zaterdag in aantocht trekken miljoenen vakantiegangers de komende dagen de weg op. Wat veel automobilisten daarbij onderschatten: hitte heeft een serieuze invloed op de verkeersveiligheid - ook als de airco het gewoon doet. En de cijfers uit het buitenland zijn veelzeggend.

Uit onderzoek waarnaar verkeersveiligheidsinstituut SWOV verwijst, bleek de kans op een letselongeval bij hitte in China 20 procent hoger dan bij normale temperaturen. In Italië werd een stijging van 12 procent gevonden. In de Verenigde Staten lag het aantal dodelijke ongevallen tijdens een hittegolf 3,4 procent hoger. Voor Nederland zijn geen exacte vergelijkbare cijfers beschikbaar, maar SWOV bevestigt dat hoge temperaturen de kans op een ongeval verhogen - niet zozeer door de hitte zelf, maar door de invloed ervan op het gedrag en het functioneren van bestuurders.

Dat bevestigt ook Arie Vroege, vicevoorzitter van de Vereniging Rijschool Belang (VRB) en verkeersveiligheidsexpert, in een interview met OSW. "Mensen staan er vaak niet bij stil dat hitte invloed heeft op hun rijvaardigheid. De klachten lijken sterk op die van vermoeidheid: je concentratie neemt af, je reageert langzamer en je bent minder alert."

Een werkende airco biedt geen volledige bescherming. Bij langdurige blootstelling aan warmte kunnen de gevolgen verder oplopen, zeker als je te weinig drinkt. Vroege: "Als je daarbij ook te weinig drinkt, kunnen uitdrogingsverschijnselen ontstaan. Dat vergroot de kans dat je verkeerssituaties te laat opmerkt of ongemerkt naar een andere rijstrook afwijkt."

Daar komt bij dat Nederland zelden langdurige hittegolven kent. Wie niet gewend is aan aanhoudende warmte, merkt de effecten ervan sterker - het lichaam heeft simpelweg geen tijd gehad om te acclimatiseren.

Juist het sluipende karakter maakt hitte volgens Vroege verraderlijk. "Wanneer je merkt dat je vaker met je ogen moet knipperen om scherp te blijven zien, meer koerscorrecties maakt of situaties later opmerkt dan normaal, ben je eigenlijk al te laat. Dan is je reactievermogen al verminderd." De vergelijking met alcohol is daarbij niet overdreven: "De oorzaak is anders dan bij alcohol, maar het gevolg is hetzelfde: je reageert minder snel op onverwachte situaties."

Hoge temperaturen hebben ook invloed op de hoeveelheid verkeer. Bij mooi en warm weer gaan meer mensen naar buiten en neemt het recreatieve verkeer toe - met name fietsers, e-bikers, motorrijders en scooterrijders. Juist deze verkeersdeelnemers zijn bij een ongeval kwetsbaar, omdat zij nauwelijks fysieke bescherming hebben.

Vroege wijst erop dat veel Nederlanders tijdens de zomervakantie ritten maken die zij de rest van het jaar nauwelijks doen. "Bestuurders die normaal gesproken geen lange afstanden rijden, moeten zichzelf niet overschatten. Zeker tijdens warme dagen is het verstandig vaker en langer te pauzeren dan je misschien gewend bent."

Het advies is simpel en al decennialang hetzelfde: rijd maximaal twee uur achter elkaar en neem daarna minstens een half uur pauze. Gebruik die tijd om iets te drinken, even te bewegen of te tanken / laden. Reis je met meerdere bestuurders, wissel dan af zodat de ander echt even kan uitrusten.