Je volgende laptop of smartphone wordt duurder - en dat komt door AI

Al dat gebruik van AI kost meer dan je denkt. Niet alleen voor bedrijven die datacenters bouwen, maar ook voor jou - de volgende keer dat je een telefoon, laptop of tablet koopt. De globale RAM-crisis is in volle gang, en consumenten gaan het voelen.

De drie grootste RAM-fabrikanten ter wereld - Samsung, SK Hynix en Micron - bepalen samen zo'n 93 procent van de wereldwijde geheugenmarkt. En ze hebben een keuze gemaakt: AI-datacenters gaan voor.

De reden is simpel: een enkele AI-server verbruikt net zoveel geavanceerd geheugen als honderden gewone laptops. Hyperscalers zoals Microsoft, Google, Meta en Amazon bouwen duizenden van die servers tegelijk. Elke geheugenchip die naar een AI-server gaat, is er één minder voor de LPDDR5X-module van een middenklasse smartphone of de SSD van een consumentenlaptop.

Het resultaat: RAM-prijzen zijn in het eerste kwartaal van 2026 al met 90 procent gestegen ten opzichte van het laatste kwartaal van 2025. Samsung heeft zijn DDR5-contractprijs meer dan verdubbeld - van zo'n 7 dollar naar 19,50 dollar per eenheid. En het einde is nog lang niet in zicht.

Drie dingen, en geen ervan is goed nieuws.

Ten eerste gaan prijzen omhoog. Lenovo, Dell, HP, Acer en ASUS hebben al gewaarschuwd voor prijsstijgingen van 15 tot 20 procent op pc's in 2026. Voor smartphones verwacht IDC een gemiddelde prijsstijging van 3 tot 8 procent, afhankelijk van hoe lang de tekorten aanhouden.

Ten tweede krijg je minder voor je geld. Fabrikanten die de prijs stabiel willen houden, snijden in de specs. Een telefoon die vorig jaar met 12 GB RAM en 256 GB opslag verscheen, komt nu misschien met 8 GB en 128 GB voor dezelfde prijs. Hetzelfde geldt voor laptops: die €600-laptop van 2026 kan er identiek uitzien aan het 2025-model, maar heeft onder de motorkap een minder helder scherm en de helft van de opslag.

Ten derde verdwijnen goedkope toestellen. Nothing-CEO Carl Pei waarschuwde al dat het model van "meer specs voor minder geld" niet langer houdbaar is. Analisten schatten dat als budgettelefoons verdwijnen, zo'n 10 procent van de wereldwijde smartphonemarkt wegvalt. Goedkope laptops onder de €500 staan eveneens onder druk.

IDC en Counterpoint Research zijn het eens: smartphoneleveringen dalen dit jaar met 12 tot 13 procent - de grootste jaarlijkse daling in meer dan 10 jaar. Voor de pc-markt voorspelt Gartner dat consumenten hun apparaten gemiddeld 20 procent langer gaan gebruiken, simpelweg omdat vervangen te duur wordt.

Datacenters verbruiken in 2026 naar verwachting 70 procent van alle geheugenproductie. Geheugen is inmiddels goed voor 23 procent van de totale materiaalkosten van een pc, tegenover 16 procent vorig jaar.

Dat is het vervelende. Experts verwachten dat het tekort nog 18 tot 24 maanden aanhoudt. Nieuwe geheugenfabrieken bouwen kost jaren. IDC verwacht geen terugkeer naar de prijsniveaus van 2025 binnen de komende prognoseperiode.

Als je toch van plan bent om binnenkort een laptop, smartphone of ander apparaat te kopen: doe het eerder dan later. De prijzen van nu zijn waarschijnlijk de laagste die je de komende twee jaar zult zien. Overweeg ook een ouder model of refurbished apparaat — de prestaties van 2024-toestellen zijn voor de meeste mensen meer dan voldoende, en de prijsverschillen worden dit jaar alleen maar groter.