Entertainment21.12.2023

Tijdmachine: de Videotheek


Over sandwich pakketten en het buigen van regels

Spreek op straat twintig tieners aan en vraag aan ze of ze weten wat een videotheek is. Je zult waarschijnlijk vragende antwoorden krijgen zoals ‘een nieuwe streamingdienst?’ of ‘die nieuwe uitgaansclub in de stad?’ De kans dat een van de tieners zegt ‘dat waren toch die winkels waar je vroeger films op videobanden kon huren’ is nihil. En dat is ook niet zo gek. De videotheek zoals oudere jongeren zoals ikzelf die zich nog herinneren, stamt uit de jaren tachtig van de vorige eeuw en beleefden hun hoogtepunt in het midden van dat decennium. Met de komst van de DVD, in de nineties, veerde de toen al tanende belangstelling voor videotheken nog even op. Lang duurde dat niet, want aan het begin van dit millennium gingen we allemaal zelf films (illegaal) downloaden en niet veel later volgden de streaming diensten. De traditionele videotheek was toen al lang gesloten of verworden tot printshop, pakketpunt of telefoon reparatiewinkel.

Toch was de videotheek van de jaren 80 een wonderlijk fenomeen. Het toeval wil dat wij tussen 1983 en 1986 thuis ook een videotheek hadden. Drie jaar waarin ik zoveel meegemaakt heb dat ik er met gemak een heel boek over kan schrijven. Dat ga ik hier niet doen, maar ik neem jullie wel even mee op een reisje in de tijdmachine. Back to the eighties, naar de wondere wereld van de videotheek!

Iedereen aan de videorecorder!

Aan het begin van de jaren 80 schoten videotheken bijna letterlijk als paddestoelen uit de grond. Inmiddels had bijna ieder gezin in Nederland naast of onder de tv – toen nog van die bolle beeldbuismodellen waarbij 28 inch al megagroot was – ook een videorecorder staan. Dat was in die tijd nog een hele investering. Een videorecorder kostte namelijk al gauw meer dan 1000 gulden.

Je kon toen kiezen uit drie systemen. De uitvinder van de videoband was onze eigen nationale trots Philips. Zij bedachten het V2000-systeem. Technisch waren die videobanden beter dan de concurrenten VHS en Betamax. Bijzonder was bijvoorbeeld dat ze, net als de cassettebandjes uit die tijd, aan twee zijden bespeeld konden worden. De beeldkwaliteit was echter iets minder goed. Uiteindelijk legde V2000 het af tegen Betamax (van Sony) en VHS (van JVC). Die laatste twee gaven de patenten ook vrij voor concurrerende fabrikanten van videorecorders en dat werd de doodsteek voor Philips’ V2000. Uiteindelijk verloor ook Betamax de strijd om het populairste systeem en werd VHS de standaard.

VHS werd uitendelijk de standaard, ten koste van Sony`s Betamax en V2000 van Philips
VHS werd uitendelijk de standaard, ten koste van Sony`s Betamax en V2000 van Philips

Films op VHS, Betamax en V2000

Echter, Als je een videotheek in Nederland had, dan moest je aan het begin van de jaren 80 ook films aanbieden op V2000 en Betamax banden. Dat betekende dus dat je die drie keer moest inkopen. Je moet weten dat je als videotheek voor een bioscoop kaskraker, zoals ‘The Spy Who Loved Me’ of ‘The Never Ending Story’, gemiddeld tussen de 350 en 400 gulden moest betalen (ex. BTW). Dat geld moest je dan terugverdienen met een verhuurprijs van een tientje of 7,50 per dag. Ook dat waren guldens toen, hè. Door de enorme concurrentie tussen videotheken daalde die prijs midden jaren 80 nog verder, naar 4 of 5 gulden per dag.

Omdat videobanden gebruikmaken van magnetische tape waarop de films ‘opgeslagen’ worden, zijn ze onderhevig aan slijtage. In de praktijk kwam het erop neer dat een videoband na 50 tot 75 keer verhuren aan het eind van zijn magnetische latijn was.

Reken even snel mee: 472 gulden inkoop (incl. BTW). 75 keer verhuren voor 7,50. Dan had je na een kleine drie maanden dus amper 90 gulden marge gemaakt op die ene film. Als je het geluk had dat de band het 75 verhuurbeurten uithield. Een paar keer verhuren aan een klant met een videorecorder die vuile koppen of een slecht sporing (tracking) had, en de levensduur van de videoband kon zomaar teruglopen naar 50 verhuurdagen. Dan leed je dus verlies. Zeker als je bedenkt dat bioscoopkrakers met name de eerste maand na release op video populair waren. Je was dan dus al bijna verplicht om twee of nog meer exemplaren in te kopen. Of wat flexibeler om te gaan met de regeltjes.

Sandwich videoverhuur en B-films

Hoe kon je dan toch geld verdienen met een videotheek? Nou, zoals gezegd door de regeltjes een beetje te verbuigen en te profiteren van de videoverslaving van klanten. Ik zal beginnen met het laatste. Ook 40 jaar geleden kwamen maar enkele tientallen bioscoopfilms uit. In onze videotheek ontvingen we elke dag honderden klanten. Om voldoende aanbod te hebben werden heel veel films gemaakt die direct op video uitkwamen. Dat waren letterlijk honderden B-, C- en zelfs D-films die vaak niet meer dan 50 gulden inkoop kostten en ook voor 4 of 5 gulden per dag verhuurd konden worden. Videotheken waren een hype en veel klanten kwamen bijna dagelijks een, twee of meer video’s huren. Vergeet niet, de tv telde toen nog maar twee Nederlandse zenders, een paar Belgen, Duitsers en als je geluk had kon je ook de BBC ontvangen.

Een bijzonder populair verhuurpakket was de zogenoemde ‘sandwich’. Klanten huurden twee actiefilms en stopten daar dan nog een pornofilm tussen. Waarom ertussen? Nou dan zagen andere klanten niet dat je zo’n film meenam. De pre-internet porno-industrie bestond uit duizenden films in alle soorten en maten, zal ik maar zeggen. Van Debby does Dallas tot en met de welbekende Tiroler films waarin verrassend weinig gejodeld werd. Pornofilms waren ook voordelig qua inkoop, met prijzen tussen de 15 en 50 gulden en daarmee dus ook echte winstpakkers voor onze videotheek.

Geld verdienen in een videotheek deed je onder andere door (illegale) kopieen te maken.
Geld verdienen in een videotheek deed je onder andere door (illegale) kopieen te maken.

De regeltjes een beetje (veel) buigen

Een andere manier waarop we de omzet van de videotheek konden opkrikken was misschien niet helemaal legaal, maar wel lucratief. Ik noemde al de exorbitante inkoopprijs van populaire films. In plaats van twee of meer exemplaren in te kopen, kopieerden we die films. Zo hadden we van The Never Ending Story maar liefst tien exemplaren, Een originele en negen kopieën die ons, met hoesje en zwart-wit kopie van de cover, nog geen tien gulden per stuk kostten. Die konden we natuurlijk niet in de rekken zetten, want als de Buma Stemra langskwam, dan had je een flink probleem. Die kopieën verhuurden we dus ‘onder de toonbank’ en alleen aan vaste klanten.

Soms werden de regeltjes ook nog iets verder gebogen. Zo was er een bevriende eigenaar van een tiental videotheken die het voor elkaar kreeg om bioscoopfilms aan te leveren op video op het moment dat die films nog niet op video uitgebracht was en heel soms zelfs nog voordat de film überhaupt in de bioscoop te zien was. Dat was voor een videotheek natuurlijk zo illegaal als het maar zijn kon, maar het leverde wel geld op. Wanneer de bevriende videotheek eigenaar bij ons binnenliep en knikte, dan was het enige wat ik antwoordde ‘doe er maar 10’. Het meest treffende voorbeeld dateert uit 1983. Toen de koffer van de bevriende eigenaar openging en er tien exemplaren van Octopussy (James Bond) onder onze toonbank verschenen. Een film die pas drie weken later in de bioscoop in première zou gaan. Hoe dan? ‘Dat ga ik jou niet verklappen’ was zijn antwoord ‘Maar er is een bioscoopeigenaar die binnenkort op vakantie gaat’.

Bezoek van de Buma

Dat waren spannende tijden en het werd op een dag in 1985 nog veel spannender toen ik vlak voor het openen van de videotheek benaderd werd door twee mannen met een koffer en schrijfblok. ‘Wij zijn van de Buma Stemra en komen even controleren of hier alles in orde is’. Ze moeten ongetwijfeld mijn lichtelijk rood aanlopende wangen gezien hebben. Toch had ik nog de tegenwoordigheid van geest om te vragen of ze een klacht of huiszoekingsbevel hadden. Waren we misschien verlinkt, schoot er door mij heen. ‘Nee, dit is een routinecontrole, een steekproef’. Maar dan hoef ik u pas binnen te laten als de videotheek open is? Ook dat werd bevestigd door te twee mannen.

Wat volgde waren 20 minuten – zo lang duurde het nog tot de videotheek open zou gaan – waarin ik op mijn gemak eerst naar binnen ging, de rolluiken dichtmaakte en vervolgens begon met het razendsnel verzamelen van alle (semi) illegale films en kopieën. Onze videotheek had boven een privé woonruimte die leeg stond. Die hoorde niet bij de videotheek en was dus ‘verboden’ terrein voor de controleurs van de Buma. Daar heb ik alle films die voor hen verborgen moesten blijven in een kast gezet, de videotheek geopend en een uur lang toegekeken hoe de twee mannen steekproefsgewijs, vooral A-films, controleerden op echtheid en weer vertrokken. Uiteraard was alles tip top in orde… pffeeeew 😉

Zoals gezegd duurde onze videotheek ervaring slechts drie jaar, maar het was een wonderlijke tijd waar ik nog veel meer over zou kunnen vertellen. Wellicht iets voor een vervolgverhaal, ooit…

Ron Smeets

Ron verdiende zijn sporen in de Telecom als Mobile Cowboy. Na bijna 15 jaar was hij toe aan een nieuwe uitdaging als zelfstandig freelance journalist, blogger en tekstschrijver. Het bloed kruipt echter waar het niet gaan kan. De Mobile Cowboys is back! Met lasso en zweep in de aanslag om de ingeslapen telecommarkt weer eens goed wakker te schudden en met scherp te schieten!

Verder lezen over Online Video

Being Digi-Sapiens: documentaire over de veranderende relatie tussen mens en technologie

Huawei en Discovery Channel hebben een speciale documentaireserie gemaakt over de toepassingen van moderne technologieën in ons dagelijks leven, getiteld 'Being Digi-Sapiens'. In drie afleveringen reist de Zweedse techblogger, robotica-expert en YouTuber Simone Giertz door vijf Europese landen om te laten zien hoe technologie ons dagelijks leven verandert. Ze maakt digitale innovaties toegankelijk voor een breed publiek, waardoor deze vooruitgang herkenbaar wordt.

Tech in Asia25.07.2024

Being Digi-Sapiens: documentaire over de veranderende relatie tussen mens en technologie

Google toont nieuwe AI-tools voor marketing en creatie tijdens Cannes Lions Festival

Google kondigde tijdens het Cannes Lions Festival een reeks nieuwe en baanbrekende AI-tools aan die de manier waarop marketeers en creatieven werken fundamenteel kunnen gaan veranderen. Deze tools stellen marketeers in staat om nog sneller en efficiënter te werken, campagnes op maat te maken en resultaten in realtime te meten.

Technology19.06.2024

Google toont nieuwe AI-tools voor marketing en creatie tijdens Cannes Lions Festival

De voordelen van visuele content in e-learning

Visuele content is cruciaal in e-learning om de betrokkenheid van de leerlingen te verhogen. Afbeeldingen, video's, infographics en animaties trekken de aandacht en kunnen helpen om complexe informatie op een begrijpelijke en aantrekkelijke manier over te brengen.

DC Business13.06.2024

De voordelen van visuele content in e-learning

YouTube laat creators nu meerdere thumbnails testen

Je hebt het waarschijnlijk niet door, maar YouTube gaat nu meerdere thumbnails per video testen. Het is een optie voor creators om zo meer kijkers te trekken.

Video12.06.2024

YouTube laat creators nu meerdere thumbnails testen

YouTube-video skipt naar het einde? Dan gebruik je een adblocker

Eerder kon je drie video’s kijken en stopte YouTube er daarna mee, maar nu skipt de video die je aantikt meteen naar het einde en kun je helemaal niet kijken.

Video29.05.2024

YouTube-video skipt naar het einde? Dan gebruik je een adblocker

Boston Dynamics-robot Spot gaat viral met TikTok-dansjes

Een groep studenten heeft een nieuwe missie: de robothond Spot TikTok-dansjes leren. Het ziet er schattig uit, maar heeft meer doelen.

Video27.05.2024

Boston Dynamics-robot Spot gaat viral met TikTok-dansjes

TikTok betaalt mensen 38 cent per uur om TikTok te kijken

Wil je geld verdienen met TikTok, maar wil je niet zelf video's maken? Dat hoeft ook niet. Mogelijk komt binnenkort de TikTok Coin-app naar Nederland, waarmee je 0,36 euro kunt verdienen voor 1 uur kijken.

Social Media17.04.2024

TikTok betaalt mensen 38 cent per uur om TikTok te kijken

10 populaire wetenschap-YouTubers die je zeker moet volgen

De ruimte, gekke experimenten, de natuur, het menselijk lichaam: wetenschap is fantastisch. Gelukkig zijn er heel veel YouTube-kanalen die de populaire wetenschap nog populairder maken. We noemen 10 populaire wetenschap-...

Video08.04.2024

10 populaire wetenschap-YouTubers die je zeker moet volgen