David Attenborough volgt één gorilla vijftig jaar lang - en het resultaat is adembenemend

Er zijn maar weinig mensen die de natuur zo kunnen vertellen als David Attenborough.

Niet omdat hij de meeste kennis heeft - hoewel dat ook zo is. Maar omdat hij begrijpt dat een goed natuurverhaal niet over feiten gaat. Het gaat over verbinding. Over herkenning. Over de vraag wat het betekent om te leven, te groeien en te overleven.

In A Gorilla Story: Told by David Attenborough - vanaf 17 april te zien op Netflix - doet hij precies dat. En het resultaat is een van de mooiste natuurdocumentaires in jaren.

Het verhaal begint in januari 1978. Een jonge Attenborough bezoekt het onderzoekskamp van Dian Fossey in de bergen van Rwanda voor zijn iconische serie Life on Earth. Daar ontmoet hij een driejarige babygorilla. Zijn naam: Pablo.

Het was het begin van de Dian Fossey-studies. Er waren op dat moment nog maar zo'n 250 berggorilla's over. Digit, Fossey's favoriete silverback, was net gepocheerd.

Attenborough noteerde de ontmoeting in zijn dagboek — een van de honderden die hij in zijn leven bijhield. Decennia later zou hij die dagboeken teruglezen met producer Alastair Fothergill. "Hij begon me voor te lezen uit het hoofdstuk over zijn eerste ontmoeting met Pablo," vertelt Fothergill. "En ik wist meteen: dit is magie."

Die dagboekfragmenten vormen de emotionele kern van de documentaire.

A Gorilla Story is geen docu die even langs de gorilla's wipt. Het productieteam van Silverback Films - het Britse bedrijf achter Our Planet en A Life on Our Planet - bracht 250 opnagedagen door in Volcanoes National Park in Rwanda. Verspreid over meerdere jaren, vier tot zes weken per shoot, vier à vijf keer per jaar.

Drie cameramensen werkten continu met de Pablo Group - de gorillafamilie die naar Pablo is vernoemd en dagelijks wordt gevolgd door het Dian Fossey Gorilla Fund. Eén cameraman filmde met een traditionele telelens voor close-ups. Een ander droeg een speciaal lichtgewicht steadycam-systeem op heuphoogte - op gorillahoogte - waarmee hij letterlijk in het voetspoor van de dieren kon lopen. Het resultaat zijn vloeiende, meeslepende beelden die je het gevoel geven mee te bewegen met de groep.

Na anderhalf jaar verkreeg het team als eerste ooit toestemming om drones te gebruiken boven de gorilla's - een technische primeur die het perspectief van de docu op een geheel nieuw niveau tilt.

Wat A Gorilla Story onderscheidt van de meeste natuurdocumentaires is dat het een echte karakterstudie is. De gorilla's hebben namen, persoonlijkheden en verhaallijnen.

Gicurasi is de 27-jarige dominante silverback aan het begin van het verhaal - een leider wiens fysieke kracht langzaam afneemt. Ubwuzu, 19 jaar en op zijn sterkst, wacht zijn kans. Maar de echte beslissingsmacht ligt bij Teta, de dominante vrouwelijke gorilla. Zij steunt aanvankelijk Gicurasi, houdt zijn leiderschap maandenlang in stand, en beslist uiteindelijk zelf wanneer ze haar loyaliteit verschuift. "De macht ligt, zoals gewoonlijk, bij de vrouwen," zegt producer Fothergill.

Dan is er Imfura - een jonge silverback op de grens van volwassenheid, nog speels maar acclimaterend aan zijn eigen kracht. Zijn verhaal eindigt dramatisch. Gefrustreerd door zijn ondergeschikte rol, vermoordt hij een baby in de groep. In 25 jaar onderzoek van het Dian Fossey Gorilla Fund is intragroep infanticide slechts één keer eerder waargenomen. Het is nooit eerder gefilmd. De rest van de groep is zo woedend dat Imfura collectief verbannen wordt.

Het zijn verhaallijnen die je in een speelfilm zou verwachten. Hier zijn ze echt.

Op 17 april verschijnt de documentaire op Netflix. Op 8 mei wordt David Attenborough 100 jaar. De volledige 76 minuten narration nam hij op in vier à vijf uur. Ter vergelijking: Fothergill vertelt dat hij twee dagen nodig heeft voor Hollywood-sterren bij grote natuurdocumentaires. "David is gewoon zo goed. We waren heel erg bevoorrecht." Op de vraag of hij ooit gaat vertragen, antwoordde Attenborough: "Absoluut niet."

Zijn geheugen voor detail, zijn stem, zijn vermogen om betekenis te geven aan wat hij ziet - het is alles aanwezig in deze documentaire. Maar het voelt anders dan zijn grote BBC-series. Intiemer. Persoonlijker. Dit is geen monument voor de natuur in het algemeen. Dit is het verhaal van één gorilla, verteld door iemand die erbij was.

Temidden van al het slechte nieuws over de natuur is de situatie van de berggorilla in Rwanda een van de weinige echte succesverhalen. Toen Attenborough Pablo voor het eerst ontmoette, waren er 250 berggorilla's. Vandaag zijn er 600 in Rwanda. Dat is geen toeval - het is het resultaat van decennialange beschermingsinspanningen van het Dian Fossey Gorilla Fund, gecombineerd met een toerismesysteem dat ook economisch voordeel oplevert voor lokale gemeenschappen. Tien procent van alle toerisme-inkomsten gaat rechtstreeks naar die gemeenschappen.

"We kunnen het keren," zegt Fothergill. "Geef dieren de kans, en de natuur herstelt zich."

Er zijn weken dat Netflix overloopt van content die om je aandacht vecht. Luidruchtige series, spektakelthrillers, reality-shows die schreeuwen. A Gorilla Story schreeuwt niet. Het fluistert. Een uur lang neemt een honderdjarige verteller je mee naar een plek in Rwanda waar het langzamer gaat. Waar een gorilla in de ochtendzon zit, waar een vrouwelijke gorilla de koers van een hele familie bepaalt, en waar je vergeet dat je naar een scherm kijkt.

Oscar-winnaar James Reed (My Octopus Teacher) en veteraan-producer Alastair Fothergill hebben iets gemaakt dat zowel cinematografisch sterk is als persoonlijk ontroert. Niet door groot te zijn, maar door dichtbij te durven komen.