Ongevraagde berichten over geld- of bankzaken zijn een dikke 'red flag'

Noem mij naïef, maar ik begrijp gewoon niet goed waarom alsmaar meer mensen in oplichting stinken. Het is bepaald niet zo dat er niet voldoende aandacht voor is, want je leest, hoort of ziet regelmatig over actuele trends in oplichting. Door de strategieën hierachter te proberen te begrijpen, kun je jezelf beter wapenen tegen oplichting. Ik vind het daarom volstrekt bijzonder dat mensen zich nog steeds zo gemakkelijk laten neppen, terwijl een paar seconden 'gratis' nadenken je meestal al duidelijk kan maken dat iets oplichting betreft.

De gemene deler van vrijwel alle vormen van oplichting vormt het ontbreken van een fysiek adres van de oplichter. Hierdoor is deze vrijwel onvindbaar en relatief onschendbaar voor aangiftes en represailles door de politie. Intimidatie, druk en haast vormen eveneens een belangrijke gemene deler van vrijwel alle vormen van oplichting. Hierin schuilen tevens belangrijke uitgangspunten ter preventie.

Doe je zaken met een aanbieder die fysiek te traceren is, dan minimaliseer je de kans op oplichting. Dit uitgangspunt is echter niet altijd toe te passen als je gebruik maakt van online webshops. Het kan in dat geval daarom geen kwaad om eerst even rustig de liefst langdurige SIDN-registratie, reviews en het correspondentieadres via 'streetview' van Google Maps te controleren. Het geeft geen harde garanties, maar kan je wel helpen om vooraf bijzonderheden te spotten.

Met betrekking tot malafide niet geleverde aankopen in webshops hoor je vaak dat dit vooral jongeren en jongvolwassenen overkomt. Dergelijke oplichting focust vooral op aantrekkelijke, tijdelijke of exclusieve aanbiedingen, die bij uitstek als impulsaankopen via sociale media worden aangereikt. Webshop bestel- en leverfraude is daarentegen meteen ook de minst gevaarlijke vorm van oplichting, hoewel het natuurlijk lullig blijft dat je misschien wel enkele tientjes tot een paar honderd euro lichter bent.

Doorgaans kom je echter met de schrik vrij en blijft je saldo en bankrekening uit handen van criminelen. Onder het kopje 'webshop bestel- en leverfraude' geef ik diverse tips hoe je je hiertegen beter kunt wapenen. In tegenstelling tot andere vormen van oplichting kun je jezelf tegen webshop bestel- en leverfraude slechts tot op zekere hoogte wapenen. Daarin moet ik volstrekt realistisch blijven. Ook ik neem regelmatig een ingecalculeerd risico als ik iets bestel bij een voor mij tot dan toe onbekende webshop. Maar ik doe voorafgaand aan mijn bestelling wel netjes mijn huiswerk door middel van verschillende checks op legitimiteit.

Andere vormen van oplichting kunnen daarentegen een heel stuk ernstiger uitpakken en je veel geld en soms zelfs je volledige bankrekening kosten. Belangrijkste 'red flag' voor dergelijke vormen van oplichting is, dat zulke scams over het algemeen meer rechtstreeks focussen op geld- of bankzaken. Iedereen die ongevraagd iets van je wilt dat rechtstreeks focust op geld- of bankzaken betreft een dikke 'red flag'. Elk digitaal verzoek dat te maken heeft met geld- of bankzaken eveneens. Dat gegeven alleen zou al aanleiding moeten zijn om even rustig na te denken voordat je handelt.

Bijkomend 'voordeel' van dergelijke ernstige vormen van oplichting is, dat je ze grotendeels kunt voorkomen als je jezelf goed bewust bent van de actueel gebruikte fraudestrategieën. Hieronder werk ik de belangrijkste fraudestrategieën kort uit. Daarbij behandel ik zowel veel voorkomende online als offline fraudestrategieën.

Als ik een ongevraagd sms'je, voicemail, app of email krijg, dan ga ik er al bij voorbaat vanuit dat er sprake is van oplichting en phishing naar inloggegevens. Om mijzelf te blijven trainen, check ik regelmatig wat er overduidelijk niet klopt. Dit is in veel gevallen een vrij discutabele afzender of de dwingende (aller)laatste waarschuwing, maar in de volle 100 procent van de gevallen de 'vies stinkende' domeinnaam waarnaar de link verwijst. Het betreffen namelijk per definitie domeinnamen die niet direkt voor de eerste slash eindigen op bekenddomein.nl/. Eerder schreef ik dit artikel waarin ik o.a. de herkenbare opbouw van een domeinnaam behandel.

Zelf als ik vermoed dat het wel degelijk een legitiem bericht betreft, dan check ik de domeinnaam van de opgenomen link eerst zorgvuldig. Nog liever log ik rechtstreeks in via de browser of de app op mijn reeds bestaande account bij die desbetreffende dienst. Ik vermijd als het even kan om überhaupt op links in herinneringssms'jes, -apps of -emails te klikken, want ze kunnen altijd gemanipuleerd zijn. Vergeet overigens niet dat je mogelijk ook 'fysieke nepbrieven' kunt krijgen die op hetzelfde principe van phishing naar inloggegevens zijn gebaseerd.

Booking-fraude is een ingenieus voorbeeld van hoe oplichters je vanuit het Booking-platform zelf trachten te benaderen door het account van de geboekte accommodatie te hacken. Als je boeking zojuist is bevestigd door de Booking-app, dan heb je gegronde reden om achterdochtig te worden als de chat van de accommodatie je vervolgens vraagt je betaalgegevens nogmaals te verifiëren. Neem in dat geval telefonisch contact op met de Booking-helpdesk of de geboekte accommodatie en uiteraard niet via de gehackte chat zelf!

Als ik op zoek ben naar een date, dan weet ik eigenlijk al direkt hoe laat het is als mijn potentiële date bij aanvang direkt vraagt of wij de conversatie niet buiten het dating-platform kunnen voortzetten. Ze heeft namelijk sterk het gevoel dat de moderatoren meekijken. Nou en, dat geeft mij juist wel een veilig gevoel! Ook de aanvankelijke melding dat ze momenteel in het buitenland verblijft, kan een potentiële 'red flag' zijn. Helemaal als ze later vraagt om geld over te maken, omdat ze haar betaalpas of paspoort opeens is kwijtgeraakt. Zoiets vraag je vanzelfsprekend niet aan je prille date, maar hooguit aan familie of bekenden. Eveneens een dikke 'red flag' is als ze begint te praten over crypto- of beleggingsresultaten en waarom jij het ook eens zou moeten proberen. Ze wil je hierbij vanzelfsprekend graag helpen. Goh, wat ontzettend lief zeg!

Je krijgt een app, voicemail of dringend betaalverzoek welke er om draait dat een bekende dringend geld nodig heeft. Meestal gecombineerd met een nieuw telefoonnummer om te proberen te voorkomen dat je met de vriend(in) of het familielid contact opneemt. Achter het nieuwe telefoonnummer zit potentieel gemanipuleerde AI-audio voor als je probeert te bellen.

Of je even met spoed een bedrag via een betaallink kunt overmaken? Intimidatie, druk en haast zijn echter per definitie verdacht. Wetende dat tegenwoordig alles gehackt of gemanipuleerd kan worden, is het verstandigste wat je kunt doen eerst proberen om daadwerkelijk contact te zoeken met deze bekende. En dan uiteraard niet via het zgn. nieuwe telefoonnummer! Laat je bovendien niet intimideren door de dringende toon. Met familie kun je daarnaast het beste een 'safe word' afspreken, zodat je je niet kunt laten foppen door gemanipuleerde AI-audio.

Hoe is het toch in vredesnaam mogelijk dat sommigen tegenwoordig nog steeds geloven dat je snel rijk kunt worden met cryptomunten of beleggingen? Waarom denken ze dat zij nu juist een uitgelezen kans krijgen? Dat veel bekende Nederlanders hen al zijn voorgegaan en dat het dom is als je nu niet direkt instapt? Het blijft voor mij een groot raadsel. Ik kan het alleen maar verklaren vanuit ongebreidelde hebzucht, een flink stuk arrogantie en 'rupsje nooit genoeg'.

Pigbutchering is weliswaar vrij geraffineerd, maar ga dan ook gewoon niet in zee met onbekende dienstverleners die je een verleidelijke worst voor houden. Vertrouw alleen jouw bank, bekende beleggingsapps of alom bekende zakelijk dienstverleners. Als je op hebzucht en snel geld verdienen vaart, ben je vroeg of laat gewoon de klos!

De laatste keer dat ik ongevraagd werd gebeld door mijn bank is 100 jaar geleden. En als je bank je dan toch zou bellen en je dringend verzoekt om financiële handelingen uit te voeren, neem dan gewoon even de tijd en de moeite om deze vermeende bankmedewerker terug te bellen via het nummer in je bankapp of op de website van de bank! Dan kom je er gegarandeerd achter dat deze persoon helemaal niet bij jouw bank werkt.

De gedachte dat je bank niet zelfstandig maatregelen zou kunnen nemen bij verdachte transacties is ronduit bespottelijk. Hiervoor hoef je je geld echt niet over te boeken naar een veilige rekening of kluisrekening. Het vervangen van je bankpas gebeurt bovendien altijd gewoon via de post. Er is echt geen bankmedewerker die je oude bankpas op de fiets komt ophalen. Welkom in sprookjesland!

Ook bellen, mailen of appen andere digitale dienstverleners je niet als er een probleem is met je account. Meldingen hierover krijg je in principe slechts op het moment dat je probeert in te loggen of al ingelogd bent. De enige die je benaderen om je code of wachtwoord door te geven of behulpzaam je apparaat over te nemen zijn oplichters en er is altijd een vorm van al dan niet vriendelijke intimidatie, druk en haast in het spel.

Daarom vermoed ik dat in hoofdzaak ouderen en/of mensen met een verstandelijk beperking gevoelig zijn voor dergelijke bank- of helpdeskfraude. Of mensen die de technologische ontwikkelingen niet langer kunnen bijbenen en geen idee hebben hoe digitale zaken tegenwoordig functioneren. Herhaaldelijke voorlichting vanuit digitale dienstverleners is het enige dat hen hiertegen kan beschermen.

Toegegeven, babbeltrucs kunnen erg geraffineerd zijn, omdat ze jouw bewustzijn proberen te overspoelen met informatie, zodat je niet langer helder kunt nadenken. Anderzijds, neem je gewoon stellig voor om iedereen af te kappen die je aan een stuk door ratelend - al dan niet telefonisch - probeert te overtuigen. Loop gewoon door, gooi de voordeur dicht of hang op. Je verliest daar echt niets mee, niemand strooit met exclusieve aanbiedingen zonder daar zelf beter van te worden. Ook waarschuwen digitale diensten je nooit aan de hand van gladde praatjesmakers die niet ophouden met ratelen over wat je direkt zou moeten doen om erger te voorkomen!

Ik veronderstel dat met name personen die aan de lopende band voor alles 'sorry' zeggen en/of die anderen ontzettend graag willen 'pleasen' hiervoor extra gevoelig zijn. Echter, iedereen zou zich gewoon duidelijk moeten realiseren dat je nooit snel iets moet ondertekenen, snel ergens mee moet instemmen of snel moet inloggen. Doe het gewoon niet, laat je niet manipuleren onder druk. Intimidatie, druk en haast staan namelijk per definitie gelijk aan oplichting!

Nepagenten aan de deur of aan de telefoon zijn lastig te herkennen. Laat ze in ieder geval niet zonder meer binnen. Bel bij twijfel direkt 112 om te controleren of er daadwerkelijk agenten naar je op uit zijn gestuurd. Komen er ongepland medewerkers van een nutsbedrijf bij je aan de deur, bel dan eerst even met het desbetreffende nutsbedrijf om te controleren of dit wel helemaal in de haak is.

Ze beginnen misschien niet direkt over geldzaken, maar ze zijn natuurlijk wel uit op je geld of je kostbaarheden. Belangrijkste indicatie is dat ze meestal met zijn tweeën komen, zodat de een je aan de praat kan houden, terwijl de ander elders in huis zijn slag slaat. Laat ze niet binnen zonder eerst een belletje gepleegd te hebben!

Mocht je nou een sleutelmaker, loodgieter, elektricien, dakdekker of whatever nodig hebben. Neem dan gewoon even de tijd om uit te zoeken of de desbetreffende specialist wel echt bestaat. Een advertentielinkje op Google is volstrekt onbetrouwbaar, want Google checkt zijn advertenties niet, dat is algemeen bekend. Iedere crimineel kan daar een vermelding krijgen, zolang hij maar betaalt. Een verstandige handelswijze is om altijd lokaal of regionaal bekende bedrijven op te zoeken en in te huren. Check altijd eerst via Google Maps, krantenartikelen en reviews of ze daadwerkelijk bestaan. Een fysiek benaderbaar adres minimaliseert de kans op brute intimidatie en oplichting aan huis, want diegene is immers eenvoudig te traceren.

Webshop bestel- en leverfraude schijnt bij uitstek jongeren en jongvolwassenen te overkomen. Zeg maar, de generatie die denkt dat sociale media daadwerkelijk wat aan hun leven toevoegen, in plaats van dat ze het leven uit je te zuigen. Je kunt daarom het beste het gros van je bestellingen via een beperkt aantal betrouwbare en bekende platforms en webshops doen. Wil je bestellen via een onbekende webshop, check dan altijd eerst of er sprake is van een liefst langdurige SIDN-registratie, check reviews, adresgegevens en betaal nooit via internetbankieren, maar altijd via de bankapp. Door te betalen via je bankapp blijft je schade beperkt tot hooguit het bestelbedrag.

Kopen via direkte links op sociale media vormt daarentegen een sterk verhoogd risico, omdat je op die manier nog moeilijker kunt controleren bij wat voor webshop je terecht komt. Als het aanbod en de prijs te mooi klinken om waar te zijn, dan is dit meestal ook zo. De tijd nemen om de aanbieding te vergelijken met webshops en prijzen elders op het internet kan zomaar het verschil maken.

Daarnaast kan het helpen aankopen boven een bepaald drempelbedrag alleen bij vertrouwde webshops of een fysieke retailer te doen. Zo zou ik bijvoorbeeld nooit een duur elektronisch apparaat via een onbekende webshop kopen. Kleinere aanschaffen doe ik daarnaast alleen nadat ik eerst mijn huiswerk heb gedaan.

Betalen via internetbankieren kan je potentieel veel geld kosten, omdat de betaallink heimelijk omgeleid en gemanipuleerd kan worden. In het ergste geval trekken ze dan je hele bankrekening leeg. Je browser is namelijk een gemakkelijk te manipuleren en open platform. Dit is echter via de mobiele bankapp onmogelijk, zo leg ik uit binnen dit artikel.