Cybercrime08.08.2023

Mysterie rondom hoge stralingspieken rond Chernobyl breidt uit


Het is inmiddels al bijna anderhalf jaar oorlog in Oekraïne. De Russen vielen het land binnen en zijn niet meer weggegaan. Tijdens de invasie waren er hogere pieken in straling waargenomen rondom Chernobyl. De verklaring was lange tijd dat de zware Russische tanks ervoor zouden zorgen dat de grond zodanig bewoog dat er tijdelijk meer straling vrijkwam. Nu blijkt dat echter niet per se het geval te zijn.

Chernobyl

Chernobyl geldt nog steeds als een van de grootste nucleaire rampen die we op aarde kennen. In de vroege ochtend van 26 april 1986 gebeurde het: vier reactors explodeerden in de kernreactor van Chernobyl, zo’n 100 kilometer bij Kiev vandaan. Het is een van de grootste milieurampen ooit: nog steeds kun je er niet veilig rondwandelen en zijn de stralingsniveaus op sommige plekken ongezond hoog: voor mens, voor dier, voor natuur.

Het heeft nog altijd invloed op vele levens, mede door veel menselijke fouten die zijn gemaakt: de mensen in Pripjat werden 2 dagen na de ramp pas geëvacueerd: toen was het kwaad al geschied. Nu wonen er wilde paarden, wolven en andere dieren in het plaatsje. Maar ook die hebben het niet makkelijk: dieren rondom de kernreactor hebben op 3 kilometer afstand nog steeds maar een kort leven en allerlei vreemde mutaties.

De ramp zelf mag dan lang geleden zijn, de hoge straling in het gebied blijft nog heel lang bestaan. Bovendien heeft Chernobyl altijd al iets mysterieus gehad: het feit dat Zweden het in 1986 voor het eerst wereldkundig maakte dat de ramp had plaatsgevonden is veelzeggend: Zweden detecteerde hogere straling en daardoor kwam aan het licht wat er in Oekraïne had plaatsgevonden. En die wilde verhalen die de ronde doen over de regio blijven doorgaan. Zeker nu: de straling lijkt namelijk een tijdelijke piek te hebben getoond.

Rusland versus Oekraïne

Rusland zou die piek hebben veroorzaakt met zijn inval, de mate van straling in de regio was maar liefst 20 keer hoger dan normaal. Dat werd gemeten op 25 februari, een dag na de inval. Oekraïense regeringsleden en online data uit de automatische stralingsmonitor gaven aan dat de gammastraling enorm hoog was: iets dat zou komen door het radioactieve stof dat in de lucht werd verspreid door het gevecht. Sterf je straks niet in de oorlog, dan dus alsnog misschien wel wat jaren eerder door de oorlog.

Maar er is nu een man die meent dat de straling helemaal niet zoveel is toegenomen, althans: dat dat niet klopt. Hij ontdekte dat de data is gemanipuleerd. Er zijn 42 sensoren rondom Chernobyl die allen een enorme piek in de straling zagen. In eerste instantie was de angst zelfs dat er reactief materiaal zou zijn gelekt door de nogal lompe wijze waarop de Russen de boel overnamen. Toen kwam inderdaad de verklaring over dat opvliegende stof of de trillende grond, maar nu is er iemand die zegt: die 42 sensoren hebben dat niet vastgelegd. Die persoon is Ruben Santamarta, een security-expert (via Wired).

Hij wijdt de hoge pieken niet aan echte hogere straling: hij wijdt het aan een cyberaanval. Een hacker heeft waarschijnlijk op afstand de aantallen gemanipuleerd, zo beweert hij. Hij acht alle bovenstaande mogelijkheden niet plausibel en hij denkt dat er patronen in de data zitten die kunnen aanduiden dat het om een cyberaanval gaat. Hij heeft allerlei bewijs verzameld, zijn kennis en kunde erop te hebben losgelaten en hij meent dat het de serieuze overweging waard is dat het om een digitale aanval gaat. De data wordt overigens sowieso publiekelijk en bijna real-time gedeeld, dus iedereen kan hierop een kijkje nemen. Is dat heel veilig? In principe wel als je kijkt naar hoe wetenschappers elkaar hiermee kunnen helpen, maar minder als je je bedenkt dat hackers deze informatie ook in hun voordeel kunnen gebruiken.

Cyberaanval

Er zijn ook wel wat vreemde zaken rondom die sensoren. Ten eerste leken ze allemaal ongeveer tegelijk ineens een hogere radiatie waar te nemen en ten tweede schijnt de site waarop de data wordt gedeeld ook eventjes niet te zijn geupdatet. Uiteindelijk zouden problemen met de server, Ecocenter, ook voorkomen omdat de Russen Chernobyl en omgeving zo’n beetje aan het plunderen zijn: en niet zachtzinnig. Ondertussen is Santamarta ook allang niet meer alleen in zijn bevindingen: ook een Britse professor (Mike Wood) zegt dat de verhalen over de grond en het stof niet kloppen. Er zou niet eens voldoende rommel in de grond zitten om zo’n hoog niveau te creëren. Plus: het zou dan niet zo snel weer dalen als het volgens de data wel deed: zoiets blijft natuurlijk lang hangen.

Er zijn nog diverse andere wilde verhalen die de ronde doen, waaronder over wapens die dichtbij sensoren werden afgevuurd en daarom voor problemen zouden zorgen: al met al lijkt het toch echt, volgens diverse knappe koppen, dat er een cyberaanval gaande was. En misschien nog steeds wel is.

Misschien denk je nu: wat heb ik daarmee te maken, het is ver-van-mijn-bed. Nou, niet helemaal. Het kan betekenen dat misschien op andere plekken ter wereld ook wordt gesjoemeld met de data uit de sensoren, wat eventueel grote gezondheidsgevaren kan verdoezelen. Of: hackers hebben op andere manieren blijkbaar toegang tot nucleaire omgevingen, met alle risico’s van dien. Er wordt vaak geïmpliceerd dat een eventuele derde wereldoorlog er een zal zijn van technologie, en in de huidige maatschappij gaat het dan ook vaak over kunstmatige intelligentie en dat Terminator-achtige idee van wereldovername door robots, maar misschien is de grootste vijand van de mens toch echt nog steeds de mens zelf.

Ondertussen is de ‘offline’ angst rondom Russen en Chernobyl nog niet geweken. De Russen hebben het helemaal overgenomen en door hun hardhandigheid is men nog steeds angstig voor eventuele nieuwe problemen met nucleair materiaal. Er zou ook veel gestolen zijn waarmee je een flinke bom kunt maken: is Rusland daarmee bezig? De angst rondom Chernobyl regeert, wederom, maar het mysterie ook. En online? Daar is het niet alleen de vraag wat er is gebeurd en of het kan worden verholpen, maar uiteindelijk ook: wie het heeft gedaan. Beide landen kunnen er -op vreemde wijze- baat bij hebben dit op deze manier op de kaart te zetten. Echter is er altijd maar één nummer 1, en dat is ontdekken wat er is gebeurt en of mensen daadwerkelijk in gevaar waren, of in gevaar zijn.

Laura Jenny
Laura Jenny

Is ze niet aan het tikken, dan reist ze rond in de wondere wereld van entertainment of op een toffe plek in de echte wereld. Mario is de man van haar leven, Belle is haar beste vriendin en haar laptop is nooit ver weg.

Verder lezen over Hacken

Cybercriminelen maken sneller misbruik van nieuwe kwetsbaarheden

Fortinet heeft een nieuwe editie van het Global Threat Landscape Report uitgebracht. In deze nieuwe editie van dit halfjaarlijkse rapport zien we de trends uit de periode van juli tot en met december 2023.

Cybercrime08.05.2024

Cybercriminelen maken sneller misbruik van nieuwe kwetsbaarheden

Zo blijkt uit nieuw Global Threat Landscape Report van Fortinet
​Zo wapen je je tegen ransomware

Het wordt een steeds groter probleem: ransomware. Het ene na het andere bedrijf krijgt te maken met ‘gekidnapte’ bestanden, die daarnaast ook nog vaak alsnog worden gelekt. Het gebeurde laatst nog bij de gamestudio a...

Cybercrime19.01.2024

​Zo wapen je je tegen ransomware

Cybercrime & cybersecurity in 2024: toename van AI-gedreven hacks

Van de manipulatie van grote taalmodellen tot vishing met AI-gebaseerde chatbots, kunstmatige intelligentie drukt in 2024 een steeds grotere stempel op het cybersecuritylandschap. Zo voorspelt het WatchGuard Threat Lab v...

Cybercrime04.12.2023

Cybercrime & cybersecurity in 2024: toename van AI-gedreven hacks

Cybercrime in 2024: AI en CaaS maken het leven van cybercriminelen makkelijker

Fortinet maakt de voorspellingen voor de cybergevaren van 2024 bekend. In het 2024 Threat Predictions Report (PDF) richt het onderzoeksteam FortiGuard Labs zijn blik op een nieuw tijdperk van geavanceerde cyberbedreiging...

Cybercrime13.11.2023

Cybercrime in 2024: AI en CaaS maken het leven van cybercriminelen makkelijker

Boeing getroffen door een ransomware hack

Van alle bedrijven die getroffen worden door een ransomware hack is een fabrikant van vliegtuigen misschien wel een van de meest angstaanjagende. Toch is dat precies waar de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing op dit mome...

Cybercrime02.11.2023

Boeing getroffen door een ransomware hack

De veiligheid van toestellen, op de grond en in de lucht, is niet in gevaar
Convenant cybersecurity sector voor de strijd tegen ransomware

Op de ONE Conference in Den Haag hebben een aantal private cybersecurity bedrijven, waaronder NFIR, Deloitte en Fox-IT, samen met het Openbaar Ministerie, de politie, het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) en Cyberv...

Cybercrime05.10.2023

Convenant cybersecurity sector voor de strijd tegen ransomware

Apple lost twee zeroday kwetsbaarheden op in iOS

Er is weer een nieuwe iOS update, 16.6.1. Iedereen met een iPhone die nog in aanmerking komt voor iOS updates wordt aangeraden om deze nieuwe versie van iOS zo snel mogelijk te installeren. De update bevat namelijk een b...

Cybercrime08.09.2023

Apple lost twee zeroday kwetsbaarheden op in iOS

Advies: installeer deze update zo snel mogelijk
​Politie maakt einde aan ‘s werelds grootste botnet Qakbot

De Nederlandse politie is samen met internationale politie- en justitiediensten achter het grootste botnet ter wereld aangegaan. Met succes, want Qakbot, zoals het heet, is nu officieel een halt toegeroepen. Het is de gr...

Cybercrime30.08.2023

​Politie maakt einde aan ‘s werelds grootste botnet Qakbot

Verder lezen over Rusland

Derde koelvloeistof lekkage van Russische ISS capsules

Rusland geeft op dit moment al haar geld uit aan een oorlog die nooit begonnen had mogen worden, maar dat geldt natuurlijk voor alle oorlogen. Het heeft het land in een isolement geduwd. De enige plek waar Rusland en de...

Technology10.10.2023

Derde koelvloeistof lekkage van Russische ISS capsules

Wat wil iedereen eigenlijk met de maan?

NASA heeft dit jaar niet zoveel publiekelijk spannende dingen te vertellen over de Artemis-missies. Dat is niet zo gek: de eerste is uiteindelijk goed vertrokken, de tweede vertrekt pas in november 2024 en de derde -waar...

Technology17.08.2023

Wat wil iedereen eigenlijk met de maan?

Russen op weg naar de maan

De maan is weer razend populair. Nadat, in 1969, de Amerikanen als eerste een mens over ons zuster hemellichaam lieten lopen, nam de interesse voor maanmissies midden jaren 70 af. Nu, bijna 50 jaar later is de maan weer...

Technology11.08.2023

Russen op weg naar de maan

Voor het eerst in anderhalf jaar een raket gelanceerd die niet op Oekraïne gericht is
Airbus bezorgt over de staat van haar toestellen in Rusland

Door de oorlog in de Oekraïne mogen Westerse bedrijven al bijna een jaar niet meer handelen met Rusland. Veel bedrijven hebben zich dan ook al teruggetrokken uit het land. Dat geldt ook voor het onderhoud van Westerse p...

Technology20.02.2023

Airbus bezorgt over de staat van haar toestellen in Rusland

Russische luchtvaartmaatschappijen kunnen onderhoudsschema's niet meer volhouden
Fun: ‘Referendum’ vraagt Russen zich aan te sluiten bij Nederland

Arjen Lubach staat bekend als een notoire grappenmaker. Natuurlijk, smaken verschillen en je moet ervan houden. Zoals de hilarische America First, Netherlands Second video uit 2017 aan het adres van toenmalig net gekozen...

Entertainment23.09.2022

Fun: ‘Referendum’ vraagt Russen zich aan te sluiten bij Nederland

Russisch ruimtestation ROSS is kleinschalig, maar met grote ramen

De Russen hebben besloten om niet meer mee te doen met een nieuw International Space Station. Het wil een eigen ruimtestation ontwikkelen waar alleen kosmonauten werken (Russische astronauten). Het eerste ontwerp is alva...

Technology17.08.2022

Russisch ruimtestation ROSS is kleinschalig, maar met grote ramen

De Russen zijn klaar met het ISS

Rusland heeft de knoop doorgehakt. Na enkele ‘dreigementen’ is het nu zeker dat ze het ISS gaan verlaten. Vanaf 2024 zullen zij het ruimtestation van de gezamenlijke ruimtevaartorganisaties letterlijk de rug toe kere...

Technology27.07.2022

De Russen zijn klaar met het ISS

UPDATE: Exit niet 2024, maar in 2028, als het eigen ruimtestation operationeel is
Yandex verwijdert grens tussen Rusland en Oekraïne

De gevolgen van de oorlog die Rusland voert om Oekraïne in te lijven zijn inmiddels over de hele wereld, en zeker hier in Europa duidelijk voelbaar. Over de stijgende brandstofprijzen hebben we al veel geschreven, evena...

Nieuws10.06.2022

Yandex verwijdert grens tussen Rusland en Oekraïne

Verder lezen over Security

5 tips om online veilig te zijn

Heb jij wel eens een bericht ontvangen, met een eis om nu te betalen of je foto’s zullen online worden gezet? Of je krijgt een telefoontje en je hoort een tape van een of andere officiële instelling zoals Interpol, met de mededeling dat jouw identiteit is betrokken bij een fraudezaak en met de te nemen stappen.

Online20.05.2024

5 tips om online veilig te zijn

Dell maakt melding van een mogelijk datalek

Dell heeft een beveiligingsincident gehad. Het is nog wat onduidelijk wat er nu precies is buitgemaakt en waarom.

Cybercrime10.05.2024

Dell maakt melding van een mogelijk datalek

Cybercriminelen maken sneller misbruik van nieuwe kwetsbaarheden

Fortinet heeft een nieuwe editie van het Global Threat Landscape Report uitgebracht. In deze nieuwe editie van dit halfjaarlijkse rapport zien we de trends uit de periode van juli tot en met december 2023.

Cybercrime08.05.2024

Cybercriminelen maken sneller misbruik van nieuwe kwetsbaarheden

Zo blijkt uit nieuw Global Threat Landscape Report van Fortinet
World Password Day: omdat we nog steeds niet nadenken over wachtwoordgebruik

Wachtwoorden vormen de basis van ons digitale leven, maar ze dienen ook als toegangspoort voor cybercriminelen om in te breken in gevoelige persoonlijke informatie.

Cybercrime02.05.2024

World Password Day: omdat we nog steeds niet nadenken over wachtwoordgebruik

Standaardwachtwoorden zijn bij wet verboden in het Verenigd Koninkrijk

Gewoon 'wachtwoord' als standaardwachtwoord, lekker makkelijk toch? In het Verenigd Koninkrijk mag het niet meer.

Cybercrime30.04.2024

Standaardwachtwoorden zijn bij wet verboden in het Verenigd Koninkrijk

Bescherm jij je online identiteit wel genoeg?

We kennen allemaal wel de verhalen van mensen wiens Instagram-foto’s worden gestolen om een catfish-account aan te maken, of mensen, bedrijven en merken bij wie hackers toegang hebben gekregen tot een van de social media accounts.

Cybercrime15.04.2024

Bescherm jij je online identiteit wel genoeg?

​Zo omzeil je drukke servers in Call of Duty

Is een van je grootste frustraties over Call of Duty dat je in drukke games wordt geplaatst, terwijl je het liever wat rustiger en overzichtelijker hebt? Daar zijn oplossingen voor. We lichten er eentje uit: een VPN gebr...

Gaming28.03.2024

​Zo omzeil je drukke servers in Call of Duty

​Digitaal mijmeren: Zullen AI’s op het internet op enig moment ontwaken?

Schandalen als gevolg van ontsporende Artificial Intelligence (AI) zullen de aankomende jaren hoogstwaarschijnlijk een wereldwijd probleem gaan vormen. De uitrol en integratie van AI's binnen online toepassingen zullen n...

Online18.03.2024

​Digitaal mijmeren: Zullen AI’s op het internet op enig moment ontwaken?

Mogelijk ontwikkelen AI's een vorm van gedecentraliseerd interactiviteitsbewustzijn