Meta betaalt miljarden en verandert Instagram voor tieners: dit gaat er veranderen

Meta heeft op één dag twee grote overeenkomsten gesloten die een einde maken aan een reeks juridische strijdpunten rond de veiligheid van jonge gebruikers op Facebook en Instagram. Het gaat om een schikking van maximaal 16,68 miljard dollar in een rechtszaak van 29 Amerikaanse staten, en een apart akkoord van circa 18 miljard dollar met 52 procureurs-generaal over nieuwe standaardbeveiligingen voor tieners.

De eerste overeenkomst werd woensdag bereikt tijdens een federale rechtszaak in Oakland, Californië, vlak voordat de jury tot een oordeel moest komen. De staten beschuldigden Meta ervan Facebook en Instagram bewust verslavend te hebben ontworpen voor kinderen, consumenten te hebben misleid over de veiligheid van de platformen en op onrechtmatige wijze persoonlijke gegevens van minderjarige gebruikers te hebben verzameld. De zaak omvatte ook claims dat Meta de federale kinderprivacywet COPPA overtrad door gegevens van minderjarige gebruikers zonder ouderlijke toestemming te verzamelen en te gebruiken voor het trainen van machine learning- en generatieve AI-modellen. Daarnaast worden met deze schikking rechtszaken van Californië, Illinois, New Mexico en Washington D.C. rond het Cambridge Analytica-schandaal afgedaan.

Het bedrag van 16,68 miljard dollar valt fors lager uit dan wat de staten voorafgaand aan het proces eisten: Californië, Colorado, Kentucky en New Jersey vroegen aanvankelijk tot 1,4 biljoen dollar, een claim die voor aanvang van het proces al werd bijgesteld naar circa 200 miljard dollar. Meta ontkent nog altijd enige onrechtmatigheid en heeft eerder betoogd dat het consumenten onmogelijk kan hebben misleid over verslavende werking, omdat "socialemediaverslaving" geen erkende psychiatrische aandoening is. De aandelen van het bedrijf stegen in de voorbeurshandel met 4,4 procent.

De tweede, bredere overeenkomst kondigde Meta zelf aan: een akkoord met een bipartisan groep van 52 procureurs-generaal uit Amerikaanse staten, territoria en Washington D.C. Zodra een rechter dit akkoord goedkeurt, gelden de nieuwe regels automatisch voor alle gebruikers onder de 18 jaar in de deelnemende staten, en blijft het merendeel van de afspraken minimaal tien jaar van kracht.

Concreet krijgen tieners een dagelijkse tijdslimiet van twee uur voor Facebook en Instagram samen, die alleen met toestemming van een ouder kan worden opgeheven en ook meetelt bij gebruik van meerdere accounts. Daarnaast komt er een nachtmodus tussen middernacht en zes uur 's ochtends waarin tieners niet kunnen posten of hun feed, stories, explore-pagina of reels kunnen bekijken, en worden meldingen tussen acht uur 's ochtends en drie uur 's middags standaard uitgeschakeld, op directe berichten en beveiligingsmeldingen na. Tieners krijgen bovendien na elke vijftien minuten schermtijd een herinnering, kunnen kiezen voor een niet-gepersonaliseerde feed zonder algoritme, autoplay uitschakelen en het aantal likes onder berichten standaard verbergen. Meta blokkeert daarnaast filters voor cosmetische chirurgie en extreme make-up voor minderjarige gebruikers en investeert in technologie om accounts van gebruikers onder de 13 jaar op te sporen. Ouders krijgen via de bestaande supervisietools nieuwe waarschuwingen en periodieke updates over het gebruik van hun kind.

Aan dit tweede akkoord hangt een financieel pakket van ongeveer 18 miljard dollar, uit te keren in jaarlijkse termijnen over tien jaar. Daarvan gaat circa 12,7 miljard dollar rechtstreeks naar de deelnemende staten; de resterende 5,3 miljard dollar wordt pas vrijgegeven zodra TikTok en YouTube vergelijkbare maatregelen invoeren en zelf een even groot bedrag bijdragen. Meta verwacht in het derde kwartaal van 2026 hierdoor een niet eerder voorziene juridische last van ongeveer 10 miljard dollar te boeken.

Meta roept TikTok en YouTube nadrukkelijk op om dezelfde standaard over te nemen, omdat beperkingen op één platform weinig effect hebben zolang tieners eenvoudig kunnen uitwijken naar een ander. Sluiten concurrenten zich alsnog aan, dan wordt de tijdslimiet automatisch verlaagd naar één uur per app en de nachtmodus uitgebreid naar het venster van tien uur 's avonds tot zeven uur 's ochtends. Chief Legal Officer C.J. Mahoney noemt de afspraken een nieuwe norm voor de hele sector, maar benadrukt dat het succes ervan afhangt van medewerking van andere platformen.

Beide overeenkomsten volgen op een reeks eerdere nederlagen voor Meta. In New Mexico oordeelde een jury in maart al dat het bedrijf consumenten had misleid over de veiligheid van zijn platformen, met een schadevergoeding van 375 miljoen dollar tot gevolg. Begin augustus bepaalde een rechter in dezelfde zaak dat Meta een publieke hinder had veroorzaakt, met een aanvullende boete van 567 miljoen dollar. Ook in Nashville loopt sinds juli een aparte rechtszaak van de staat Tennessee tegen Meta, en in Los Angeles behandelt een rechter duizenden individuele zaken van gebruikers die stellen schade te hebben ondervonden van het platformontwerp.