Goede voornemens: het wordt in 2026 tijd voor een digitale detox

We zitten dagelijks steeds vaker naar een scherm te staren – op werk, maar ook thuis. Als we dan toch een goed voornemen moeten bedenken voor 2026, dan is het dat we dit kunnen terugdringen. Een zogeheten ‘digitale detox’ zou ons goed doen!

Het Nederlandse IT-bedrijf AFAS Software heeft laten weten in samenwerking met Smart Health een grootschalig ‘Digital detox’-programma op te zetten voor werknemers. Van november dit jaar tot en met februari 2026 wordt hiermee een poging gedaan om de digitale balans van werknemers te versterken.

Dit wordt gedaan omdat steeds meer medewerkers van het bedrijf de wens uitspraken hun smartphonegebruik terug te willen dringen. “We hebben computers en technologie nodig, maar diezelfde technologie kan je ook in zijn greep houden – en dat wil niemand. Iedereen herkent die struggle: die constante drang om te checken. Dat maakte het zo'n relevant thema om op te pakken”, aldus HR-directeur Britt Breure.

Nu werken we natuurlijk niet massaal bij AFAS Software, maar wellicht heb je wel de wens om zelf ook je dagelijkse schermtijd terug te dringen en meer balans in je digitale gebruik in te bouwen. Hieronder hebben we dan ook wat tips opgesteld om dit zelf te bewerkstelligen.

Als één locatie wel bedoeld is voor je rust, dan is het de slaapkamer wel. Toch komt het bij veel mensen nog vaak voor dat ze op bed nog door apps op hun smartphone scrollen voor het slapen gaan, of wellicht zelfs nog wat laatste mailtjes beantwoorden. Het houdt je energieniveau relatief hoog en geeft je ogen ook niet de rust die ze nodig hebben. Schermgebruik voor het slapen gaan kan het zelfs moeilijker maken om snel in slaap te vallen.

Het gaat misschien wat ver om je smartphone helemaal niet mee te nemen naar de slaapkamer. Je legt hem misschien op je nachtkastje om hem op te laden, en wellicht gebruik je ook de wekker op je telefoon. Mocht je toch echt niet de wilskracht kunnen opbrengen om er niet op te kijken, dan kun je overwegen om hem buiten handbereik te leggen in de slaapkamer, en dus niet pal naast je. Als je eenmaal lekker in het warme bed ligt, heb je hopelijk geen zin meer om op te staan om toch even te kijken naar wat zich in de digitale wereld afspeelt. Bijkomend voordeel is dat je wanneer de volgende ochtend de wekker gaat, je toch echt meteen uit bed moet stappen om hem weer uit te zetten.

Een heel handig trucje om niet constant naar je smartphone te grijpen, is je notificaties op stil zetten. Wanneer je niet constant je telefoon hoort pingen (of trillen wanneer het geluid uit staat), wordt je ook minder verleid om even te kijken wat er nou precies je aandacht vereist. Natuurlijk is dit niet altijd een optie – bijvoorbeeld op werk, wanneer je belangrijke meldingen verwacht – maar in je vrije tijd zou dit toch moeten kunnen. Smartphones hebben bijvoorbeeld de slaapfunctie, zodat je echt niet gestoord wordt – en die mag je ook echt overdag gebruiken.

Je hebt vast vele apps op je smartphone staan, maar hoe belangrijk zijn ze allemaal nou echt? Heeft het echt meerwaarde om tien keer per dag social media-kanalen als Facebook en Instagram te openen en daar doorheen te scrollen? Vind je daar echt nog interessante, persoonlijke teksten en foto’s, of wordt je meestal bezig gehouden door het algoritme met reclames en filmpjes van onbekenden?

Je kunt overwegen om apps die niet echt iets toevoegen aan je dagelijkse plezier en kennisvergaring van je smartphone te verwijderen, al is het maar tijdelijk. Het is altijd mogelijk om wanneer je merkt dat je een bepaalde app mist, hem weer opnieuw te downloaden. Als je op deze manier de verleiding kleiner maakt om tijdens een verveeld moment je smartphone erbij te pakken en zomaar wat doelloos te scrollen, boek je al winst.

Het is daarnaast zelfs mogelijk om bepaalde apps tijdelijk te blokkeren. Met de app ‘Unpluq’ bijvoorbeeld plaats je een block op apps die tijdrovend zijn maar niet echt iets toevoegen aan je leven. Je kunt daarbij een fysieke ‘tag’ bestellen die je bijvoorbeeld aan je sleutelbos hangt en waarmee je de apps weer kunt ontgrendelen – dat levert net genoeg frictie op om je er van te weerhouden dat te doen. Zo hou je ook vanzelf meer tijd over voor andere bezigheden.

Daarop voortbordurend: het is wellicht een idee om – buiten werktijd – andere activiteiten op te pakken waar je geen scherm voor nodig hebt. Ga eens wandelen of naar een sportschool – en laat je smartphone indien mogelijk thuis liggen. Misschien kun je een nieuwe actieve hobby oppakken, zoals klimmen of hiken. Er zijn allerlei leuke bezigheden waar je óók dopamine door aanmaakt – daar heb je geen socialmedia-app voor nodig.

Onder bezigheden vallen natuurlijk ook activiteiten met het gezin. Kies er bewust voor om bepaalde momenten op de dag dat je met je gezin bent, die telefoon links te laten liggen en de computer en televisie uit te laten. Plan avondeten aan tafel en bespreek de dag, of kies ervoor om ’s avonds een leuk bordspel te spelen of samen er op uit te gaan – een theatervoorstelling of een avondje bowlen bijvoorbeeld.

De meest ideale manier om even helemaal niet met digitale activiteiten bezig te zijn, is simpelweg op vakantie gaan. Je bent even uit de dagelijkse sleur en hebt ook geen werkzaken aan je hoofd. Natuurlijk neem je je smartphone of laptop mee voor noodgevallen, maar het is wel zo fijn om daar niet de hele vakantie mee bezig te zijn. Spreek bijvoorbeeld af om je smartphone en andere schermen in het kluisje van het hotel te leggen, en verder simpelweg heerlijk schermvrij de dag door te komen. Aan een zwembad of aan het strand is dat bepaald geen straf! Je hebt dan ook meer aandacht voor de mensen om je heen waarmee je op vakantie bent, en dat zullen ze je zeker in dank afnemen.