World Backup Day - het jaarlijkse moment om je back-upstrategie serieus te nemen

Ergens op een harde schijf, in een map die je "Backup 2023" hebt genoemd, staat een kopie van bestanden die je misschien nooit meer nodig hebt. En ergens anders - op die oude laptop, telefoon of NAS - staan bestanden die je wél nodig hebt. Maar waarvan je geen back-up hebt gemaakt.

Dit is de realiteit voor de meeste mensen. En World Backup Day, elk jaar op 31 maart, is er om ons daar aan te herinneren. Niet als technisch schouderklopje voor wie het al goed heeft geregeld, maar als eerlijke wake-up call voor wie dat denkt - maar het eigenlijk niet heeft gecheckt.

World Backup Day begon in 2011 als een post op Reddit, waarin een gebruiker schreef over het verlies van zijn harde schijf en wenste dat iemand hem had herinnerd aan het belang van back-ups. Wat begon als een persoonlijk verhaal, groeide uit tot een jaarlijks moment waarop de techwereld collectief zijn schouders ophaalt en zegt: doe het nou gewoon.

Inmiddels is het een van de grootste tech-gerelateerde bewustwordingsdagen ter wereld. En toch blijft het probleem even hardnekkig als altijd. Het probleem is niet dat mensen geen back-up hebben. Het is dat ze denken dat ze er een hebben.

Meer dan de helft van alle back-ups werkt niet naar behoren. Dat wil zeggen: ze zijn er wel, maar ze herstellen niet wat je verwacht te herstellen. Een bestand dat je dacht te bewaren, blijkt niet gesynchroniseerd. Een back-up die al maanden niet meer actief heeft gedraaid. Een cloudopslag die vol was zonder dat je het doorhad.

In 2026 is de discussie verschoven. Het gaat niet meer alleen over óf je een back-up hebt. Het gaat over hoe snel en betrouwbaar je kunt herstellen op het moment dat het misgaat. En dat moment komt. Niet misschien. Gewoon: het komt.

Waar gegevensverlies vroeger vooral het gevolg was van hardware-defecten of per ongeluk verwijderde bestanden, is het dreigingslandschap fundamenteel veranderd.

Ransomware richt zich inmiddels in 98% van de gevallen specifiek op back-ups. Aanvallers zoeken eerst naar je back-upbestanden, versleutelen of verwijderen die, en starten dan pas de hoofdaanval. Een back-up die zichtbaar en bereikbaar is voor je systeem, is ook zichtbaar en bereikbaar voor ransomware.

De oplossing: een back-up die je systeem niet kan bereiken. Een zogenaamde immutable of offline kopie - een back-up die na aanmaak niet meer gewijzigd of verwijderd kan worden, ook niet door software met beheerdersrechten.

Voor wie zijn back-upstrategie wil opzetten of checken, is de 3-2-1-regel het startpunt:

3 kopieën van je bestanden. 2 op verschillende opslagmedia. 1 op een externe locatie - buiten je huis of kantoor.

In de praktijk betekent dat: je originele bestanden, een lokale back-up op een externe schijf of NAS, en een kopie in de cloud of op een andere fysieke locatie. Wie dat heeft, is al veel beter af dan de meeste mensen.

Voor wie het echt serieus wil aanpakken, voegen experts hier een vierde stap aan toe: controleer regelmatig of je back-up ook daadwerkelijk herstelbaar is. Een back-up die je nooit hebt getest, is een back-up die je niet vertrouwt op het slechtste moment.

Voor thuisgebruikers en kleine bedrijven is een NAS - een Network Attached Storage - de meest robuuste manier om lokale back-ups te beheren. Een NAS staat altijd aan, maakt automatisch back-ups van alle aangesloten apparaten en kan tegelijkertijd dienen als privécloud.

Synology is op dit gebied een van de meest gebruikte oplossingen, mede omdat hun software - DSM en het bijbehorende Hyper Backup - de 3-2-1-strategie grotendeels automatiseert. Je stelt het in, en de back-ups draaien zonder dat je er verder aan hoeft te denken. Lokaal opslaan, synchroniseren naar de cloud, versies bewaren - het zit er allemaal in.

Dat is precies wat een goede back-upstrategie moet zijn: iets wat je één keer goed inricht en daarna niet meer hoeft te onthouden.

World Backup Day valt dit jaar op maandag 31 maart - de dag vóór 1 april. Niet toevallig: wie geen back-up heeft, is de grap. Drie dingen die je kunt doen:

1. Check wanneer je laatste back-up is gemaakt. Niet wanneer je hem hebt ingesteld - wanneer hij voor het laatst daadwerkelijk heeft gedraaid.

2. Herstel een testbestand. Kies een willekeurig bestand uit je back-up en herstel het. Als dat lukt, weet je dat je back-up werkt.

3. Zorg voor een offline kopie. Een externe schijf die je na de back-up loskoppelt, of een cloudoplossing buiten je lokale netwerk. Eén stap die het verschil maakt bij een ransomware-aanval.

Je hoeft het niet perfect te hebben. Je hoeft het alleen maar te hebben. De meeste mensen weten dat ze een back-up moeten maken. Ze stellen het uit omdat het technisch klinkt, omdat het tijd kost, omdat het nooit urgent voelt - tot het dat plotseling wel is.

World Backup Day is geen technische feestdag. Het is een reminder dat de bestanden die je het meest waardeert - foto's, documenten, projecten, herinneringen - niet vanzelf bewaard blijven.

Dat doe jij. Of je doet het niet.