VS overweegt portal om online content-blokkades in Europa te omzeilen

De Amerikaanse overheid werkt aan een controversieel plan om een online portal te bouwen waarmee gebruikers in Europa en elders toegang krijgen tot online content die lokaal is geblokkeerd. Het project, voorlopig gekoppeld aan de domeinnaam freedom.gov, is bedoeld om online censuur te omzeilen - maar roept directe vragen op over digitale soevereiniteit, internationale wetgeving en hoe landen omgaan met contentregulatie.

Wat is dit plan?

Volgens bronnen binnen het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken ontwikkelt de VS een portal dat vergelijkbaar werkt als een VPN: content die door bepaalde landen is geblokkeerd, kan alsnog toegankelijk worden gemaakt via servers die verkeer doorsturen alsof het uit de Verenigde Staten komt. De portal zou daarnaast gebruikersactiviteit niet registreren, aldus ingewijden.

Het doel? Volgens betrokkenen is dit een instrument om de toegang tot informatie te beschermen en beperkingen op digitale speech te omzeilen.

Het concept is inmiddels geregistreerd onder de domeinnaam freedom.gov, maar het is nog onduidelijk wanneer of hoe het officieel van start gaat.

Waarom dit controversieel is

Wat op het eerste gezicht klinkt als een initiatief voor digitale vrijheid, legt direct een fundamentele spanning bloot tussen verschillende benaderingen van online speech:

VS: vrijheid van meningsuiting als grondrecht

In de Verenigde Staten beschermt de First Amendment vrijwel alle vormen van speech - zelfs controversiële of politiek gevoelige content - tenzij er specifieke uitzonderingen gelden. Dat is de kern van de Amerikaanse kijk op digitale vrijheid.

Europa: gereguleerde toegang en veiligheid

Europa neemt een andere benadering. Strenge wetten zoals de Digital Services Act (DSA) verplichten platforms om schadelijke content, haatzaaien, desinformatie en extremistengevaar te beperken. Wat in de VS binnen de vrijheid van meningsuiting valt, kan in Europa legaal worden verwijderd of geblokkeerd.

Een portal dat content omzeilt die op basis van Europese wetgeving verboden is, kan dan worden gezien als het ondermijnen van Europese regels - en dat brengt juridische en diplomatieke vragen met zich mee.

Diplomatieke en juridische risico’s

Volgens bronnen binnen de Amerikaanse overheid zijn er binnen het State Department al discussies gaande over de juridische haalbaarheid en mogelijke repercussies van het project. Het is niet duidelijk of het plan al definitieve goedkeuring heeft, of dat het nog een concept is.

Een optreden op de Munich Security Conference — waar digitale vrijheden, cyberbeleid en internationale samenwerking centraal staan — werd eerder genoemd als kennismoment voor het project, maar die lancering is uitgesteld. Volgens ingewijden speelt internationale feedback een rol bij de verdere uitwerking.

Grote onbekenden

Er zijn nog veel vragen:

Wanneer zou freedom.gov live gaan? Het exacte tijdpad is niet openbaar gemaakt.
Wat voor content wordt toegankelijk? Het plan spreekt over content die lokaal is geblokkeerd, maar details ontbreken.
Wie beslist wat ‘verboden content’ is? Juridische afbakening tussen wat in Europa als schadelijk geldt en wat de VS steeds ziet als vrije speech kan groot zijn.
Wordt dit een overheidsdienst, of een tool met private partners? Dat is nog onduidelijk.

Waarom dit relevant is voor Europa én techgebruikers

Deze ontwikkeling raakt aan veel grotere thema’s in het digitale tijdperk:

1. Digitale soevereiniteit

Europa werkt juist aan manieren om data en content binnen haar eigen wettelijke kaders te beschermen. Een portal die contentbeperkingen omzeilt, kan gezien worden als een tegengeluid.

2. Internationale tech-relaties

Regulering van tech en content is niet langer een nationaal vraagstuk. Regeringen concurreren over hoe vrij of gereguleerd het internet moet zijn — maar dit gaat onvermijdelijk over borders.

3. Gebruikers en platforms zitten ertussen

Partijen zoals Google, Meta en TikTok werken zowel in Europa als de VS. Zij moeten omgaan met uiteenlopende regels - en soms conflicterende eisen. Een portal als freedom.gov kan deze spanning vergroten.

Wat het betekent voor digitale vrijheid

Het plan laat één ding duidelijk zien: de vraag wat “vrije toegang tot informatie” betekent, is niet universeel. Waar de VS vrijheid ziet als toegang zonder beperkingen, ziet Europa het juist als toegang met verantwoordelijkheden en grenzen — inclusief bescherming tegen desinformatie en haatdragende content.

Een portal die beperkingen omzeilt kan door voorstanders worden gezien als uitbreiding van digitale vrijheid. Tegenstanders zullen het zien als ondermijning van nationale soevereiniteit en wettelijke grenzen.

In beide gevallen is het een signaal dat digitale geopolitiek niet langer alleen over infrastructurele uitdagingen gaat, maar ook over wie beslist wat wel en niet gezien mag worden.